قاضى احمد تتوى / آصف خان قزوينى
3517
تاريخ الفي ( فارسى )
و از جمله امور عجيبه كه در اين سال به ظهور رسيد يكى آن بود كه در ميانهء حجاز و يمن بيست ده آبادان و معمور بودند و در هرديهى از آن دهات زياده از دو هزار كس بودند به ناگاه وبايى حادث شد كه اهالى آن هيجده ده بتمامهم هلاك شدند ؛ به نوعى كه هيچ احدى از خرد و كلان ، و زن و فرزند و مرد از اهالى آن ديهها به سلامت نماندند ، و مواشى و اسباب و اموال ايشان به حال خود مانده بود ، و هوا در آن دهات آنچنان سمّيت پيدا كرده بود كه هركه به آنجا گذر مىكرد راه آخرت پيش مىگرفت . بنابراين هيچ احدى جرئت نمىكرد كه به آنجا رفته آن مواشى و اموال و اسباب را متصرّف شود . و اهالى آن دو ده ديگر را مطلقا آسيبى نرسيد ، و يك كس از ايشان در آنوقت فوت نشد . و هم در اين سال آنچنان زلزلهاى شد كه اكثر عمارات بلاد روم و شام و جزيره و عراق عرب روى به خرابى نهادند ، و حصار بلدهء عكّا در اين زلزله بالكلّيه خراب شد ، و در شهر نابلس غير از يك عمارت كه او را « جارة السامن » گفتندى ، عمارتى ديگر نماند . و سى هزار كس در شهر نابلس هلاك شدند ، و منارهء شرقى از جامع دمشق افتاد و خلقى بسيار در زير او هلاك شدند . همچنين مدرسه و دار الشفاى ملك نور الدّين و قلعهء بعلبك كه به استحكام آن هيچ قلعه نبود ، در اين زلزله خراب شد و درياى قبرص دو پاره شد و چندين كشتى را به ساحل انداخت و اهل آنها هلاك شدند ، و چندان عمارت به زور آب خراب شدند ؛ چنانچه در ذيل كتاب روضتين فقه شافعى از صاحب مراة الزمان نقل مىكند كه در اين سال بهواسطهء اين زلزله هزار و صد هزار كس هلاك شدند ، و اللّه اعلم . ربّنا نعوذ بك من الحوادث و الآفات .