سنجر اعداى او را گوشمال بر اصل داده او را در حكومت آن بلاد متمكّن گردانيد . و سپاه ارسلان خان محمّد دو گروه بودند از تركان : طايفه‌اى را قارغلى « 1 » گفتندى و گروه ديگر را غز ؛ كه احوال ايشان بعد از اين در جنگى كه با سلطان سنجر خواهند كرد به تفصيل آيد ، ان شاء اللّه . القصّه ، طايفهء قارغلى « 2 » را شريف اشرف بن محمّد بن ابى شجاع علوى سمرقندى با نصر خان پسر ارسلان خان متفق گردانيد و بعد از آن نصر خان را برآن‌داشت كه از پدر خود سلطنت ستاند . و چون ارسلان خان بر ارادهء آن جماعت اطّلاع يافت پيش از آنكه ايشان دستبردى نمايند ، پسر خود نصر خان را با شريف اشرف علوى به قتل رسانيد . بنابراين ، ميانهء طايفهء قارغلى و ارسلان خان وحشتى و كدورتى روى نمود و قارغلى اتّفاق كرده ارسلان خان را از ميان بردارند . و چون ارسلان خان از دفع ايشان عاجز بود اين نوبت سيم را نيز التجا به سلطان سنجر آورده از وى امداد خواست . سلطان اين مرتبه نيز ملتمس او را مبذول داشته با لشكرى عظيم از آب جيحون گذشته متوجّه سمرقند شد . و چون قارلقى « 3 » از توجّه سلطان خبر يافتند همه همچون بنات النعش متفرّق شده به كوه‌ها رفتند . سلطان سنجر به سمرقند رفته چند روز توقف فرمود . اتّفاقا روزى به شكارگاه رفت . در اثناى شكار جماعتى مسلّح و مكمّل را ديدند كه در موضعى از شكارگاه در كمين‌اند . ملازمان سلطان هجوم آورده ايشان را گرفته نزد سلطان آوردند . چون سلطان تفتيش و تحقيق نمود معلوم شد كه اين جماعت را ارسلان خان به قصد سلطان سنجر فرستاده بود . بنابراين ، سلطان سنجر در مقام محاصرهء ارسلان خان شده او را بعد از مدتى از قلعهء سمرقند به دست آورده به جانب بلخ فرستاد و در آنجا سفر آخرت اختيار نمود يا به مرض خود ، چنانچه بعضى از مورّخين گفته يا آنكه به فرمودهء سلطان چيزى به او دادند چنانچه اعتقاد بعضى از ارباب تواريخ است . على اىّ حال سلطان سنجر ، ارسلان خان را گرفت و ولايت او را به ابو المعالى حسن بن علىّ بن عبد المؤمن كه به حسن تكين اشتهار داشت و به قلج طمغاج ملقّب بود ارزانى داشته به جانب خراسان مراجعت نمود . و بعد از اندك روز حسن تكين وفات يافت و سلطان سنجر باز در مقام التفات شده آن ولايت را به خاقان‌محمود پسر ارسلان مذكور ارزانى داشت . و اين خاقان‌محمود ، خواهرزادهء سلطان سنجر بود ؛ چه خواهر سلطان سنجر در خانهء ارسلان خان بود و دختر ارسلان از حرم ديگر در خانهء سلطان سنجر . و در ايّام زندگانى ارسلان خان در

--> ( 1 ) . ح ؛ م : تاراغيه ؛ چ : ماراغيه . ( 2 ) . ح ، م : فارلفيه ؛ چ : فارالفيه . ( 3 ) . ق : فاولفيه .