قاضى احمد تتوى / آصف خان قزوينى
3341
تاريخ الفي ( فارسى )
مىنمود ، صلاح الدّين خود بر كنار نهر اسود فرود آمده سپاه را حكم فرمود كه به ولايت ارمنى درآمده در نهب و غارت و اسير كردن زن و فرزند ايشان و آنچه از دست ايشان برآيد ، تقصير جايز ندارند . و چون سپاه صلاح الدّين به آن ولايت درآمد و دست به نهب و غارت دراز كرد ، ابن ليون را چون طاقت مقاومت سپاه صلاح الدّين نبود ، به خود قرار آن داد كه قلعه خود را كه از ميان جميع قلاع او به استحكام و متانت امتياز داشت و هرگاه كسى آن قلعه را متصرّف مىشد جميع قلاع آن ولايت بهآسانى به دست مىتوان آورد ، سوخته و خراب ساخته ، ذخاير و نفايس خود را از آنجا برداشته و به كوهستان درآمد تا صلاح الدّين تاخت و تاراج كرده بازگردد . چون اين خبر به سمع صلاح الدّين رسيد ، پيش از آنكه قلعه را خراب كند و نفايس و ذخاير را از آنجا بيرون برد ، ايلغار كرده خود را به آن قلعه رسانيد و آن ذخاير را به تصرّف خود درآورده چندان اموال و اسباب از آن قلعه به دست صلاح الدّين افتاد كه از حساب بيرون بود . و چون ابن ليون اين حالت را مشاهده نمود ، كسان در ميان انداخته به عرض رسانيد كه « آنچه از تركمانان گرفته همه را بازگرداند اسيران ايشان را خلاص كند و بعد از اين هرگز بر چنين امرى اقدام ننمايد . » و در اين باب تضرّع و زارى بسيار كرد . بنابراين ، ملك صلاح الدّين ملتمس او را مبذول داشته ، در ماه جمادى الآخر از آنجا به جانب دمشق مراجعت نمود . و هم در اين سال برادر ملك صلاح الدّين ، شمس الدّين تورانشاه ، صاحب يمن ، در اسكندريه مصر - كه در سال سابق از برادر به اقطاع خود گرفته بود - وفات يافت . او مردى شجاع و كريم ؛ چه ، باوجود آنكه خراج ولايت يمن سالبهسال از براى او مىآوردند و اينجا نيز اقطاعات لايقه داشت و حكمش در ولايت و بلاد برادرش ، صلاح الدّين ، بر همه نافذ و جارى بود ، روزى كه فوت شد مبلغ دويستهزار دينار مصرى دين بر وى مانده بود كه صلاح الدّين ، برادرش ، ادا نمود . و چون خبر فوت او در دمشق به سمع صلاح الدّين رسيد برادرزادهء خود ، فرخشاه بن شاهنشاه را به نيابت خود در دمشق گذاشته خود در ماه شعبان به مصر درآمد و چنانچه لايق به شأن سلاطين باشد به مراسم عزاى برادر خود قيام نمود و قرضداران او را تسلّى فرمود . و از جمله وقايع اين سال آنكه پسر عبد المؤمن ابو يعقوب يوسف بهواسطهء عصيان بعضى از امراى او در مراكش متوجّه افريقيّه شده مهمّات آن حدود را صورت داده مراجعت نمود . و تفصيل اين مجمل آنكه علىّ بن معزّ بن معتز كه از قبل ابو يعقوب ، والى مدينهء قفصه « 1 » بود ،
--> ( 1 ) . شهرى كوچك در افريقيه مغرب از اعمال زاب كبير كه با قيروان ، 3 روز راه فاصله دارد - ياقوت ، معجم البلدان .