خسرو شاه بر سرير حكومت غزنين قرار گرفته بود . و او چون خبر توجّه علاء الدّين شنيد ، با اهل و عيال خود گريخته به هندوستان رفت و در شهر لاهور قرار گرفت . و باقى احوال او با غوريان عن‌قريب مذكور شود ، ان شاء اللّه تعالى . على اىّ حال ، معزّ الدين بهرامشاه پادشاهى ذىشوكت و حشمت بود . با علما و فضلا بسيار نشستن و صحبت ايشان را دوست داشتى و هركسى را به قدر علمش رعايت كردى و لهذا فضلاى آن روزگار به اسم شريفش كتب ساخته‌اند و مصنفات پرداخته و كتاب كليله و دمنه به نام او فارسى شده و شيخ نظامى مخزن الأسرار را به نام او گفته . و سيد حسن غزنوى در روز جلوس او بر سرير سلطنت قصيده‌اى گفته كه مطلعش اين است : ندائى برآمد ز هفت آسمان * كه بهرامشاه است شاه جهان و در ايّام سلطنت خود به هندوستان رفته ، بسى از بلاد و قلاع آن ولايت را كه آبا و اجداد او نگرفته بودند ، فتح كرد . و يكى از امراى خود را به ضبط مملكت هند تعيين نموده به جانب غزنين مراجعت نمود . و بعد از مدتى خبر رسيد كه آن شخص در هندوستان علم بغى و طغيان برافراشته ، دم از مخالفت و عصيان بهرامشاه مىزند . بنابراين ، نوبت ديگر باز بهرامشاه متوجّه هندوستان شد . در حدود ملتان اين كافر نعمت بىنام و نشان سپاه آراسته به جنگ ولىنعمت خود - كه هرگز الى يومنا هذا كسى بر ولىنعمت خود ظفر نيافته و نخواهد يافت - مصرّ گشت . آخر الأمر ، بعد از قتل و كشش ، آن كافرنعمت ، خود با اتباعش به قتل رسيدند . بهرامشاه باز نوبت ديگر هندوستان را مسخّر ساخته به جانب غزنين مراجعت نمود . تا آنكه ميانهء او و غوريان آن وقايع صادر شد كه گذشت . و او در اين سال به مرض موت فوت شد . مدّت سلطنت او سى و پنج سال بود . « 1 » و صاحب روضة الصفا از بعضى مورّخين نقل مىكند كه چون علاء الدّين جهانسور غزنين را سوخت و خراب ساخت و به غور رفت ، خسرو شاه از لاهور باز به جانب غزنين كه دار الملك پدران او بود درآمد . و چون در آن ايّام [ 89 الف ] غزان غلبه كرده بودند و سلطان سنجر - چنانچه تفصيل آن عن‌قريب مذكور مىشود - به دست ايشان گرفتار شده بود ، خسرو شاه از

--> ( 1 ) . تاريخ مرگ بهرامشاه به‌طور دقيق معلوم نيست . حمد الله مستوفى به غلط سال مرگ او را 544 ه . ق ذكر كرده است . ( تاريخ گزيده ، ص 401 ) . و ابن اثير مرگ وى را در رجب 548 ه . ق ضبط كرده است ( الكامل ، ج 11 ، ص 188 ) . جوزجانى نيز كه پروردهء دامان دودمان غوريان است و با تعصب زيادى در احوال غزنويان به‌ويژه در احوال بهرامشاه بحث مىكند ، تاريخ قطعى در مرگ او نشان نمىدهد . غلام مصطفى خان نيز در تك پژوهش خود ، مرسوم به « تاريخ بهرامشاه غزنوى » تاريخ مرگ وى را در اوايل سال 552 ه . ق مىداند . على اىّ حال ، تاريخ دقيق مرگ بهرامشاه هرچه باشد ، اين‌قدر معلوم است كه طول مدت پادشاهى وى پس از ابراهيم بن مسعود ، در ميان سلاطين غزنوى ، در مرتبهء دوم قرار داشت .