قاضى احمد تتوى / آصف خان قزوينى
2295
تاريخ الفي ( فارسى )
ذكر وقايع سال چهار صد و سى و ششم از رحلت خير البشر در اين سال ، طغرل بيگ به عزم غزو بلاد روم متوجّه آن صوب گشت . در اثناى رفتن به آن ولايت چون آذربايجان « 1 » در ممر او بود ، اوّلا ، به آسانى فتح آن ولايت كرده نوّاب و عمّال خود را در آنجا نصب فرموده متوجّه بلاد روم گشت « 2 » . چون به آن ولايت درآمد فتوحات بسيار ، او را روى نمود و غنايم بىشمار به دست آورد و چندان اسير از روم آوردند كه از حيّز حساب و شمار بيرون بود . بعد از مراجعت اواخر اين سال در ولايت آذربايجان رحل اقامت انداخته مدّتى به شكار اشتغال داشت . و در اين سال ، قريش بن بدران ولايت انبار و موصل را گرفته خطبه به اسم سلطان طغرل بيگ خوانده و نوّاب و عمّال ، بساسيرى را از آن ولايت بيرون كرد . و در اين سال ، ميانهء بساسيرى و خليفه ، القائم باللّه ، نفرتى و وحشتى ظاهر شد ، امّا آخر الأمر ، خليفه در مقام ملايمت درآمده كسان پيش بساسيرى فرستاده خاطر او را به دست آورد و بساسيرى بنى خفاجه را جمع كرده متوجّه انبار شد و آن بلده را از دست گماشتگان فريش بن بدران انتزاع نموده اكثر عمارات آن شهر را خراب كرد و به نوعى در آن باب اهتمام كرد كه بعد از انهدام و شكستن امر مىكرد كه آتش مىزدند تا اثرى از آثار آن باقى نمىماند . و چون بساسيرى ، از آن سفر مراجعت نمود خليفه پيش او فرستاد كه به « بيت النوبه » ، كه خلفاى
--> ( 1 ) . در اين زمان ، امارت تبريز در دست ابو منصور و هسودان بن مملان [ - محمّد ] روادى ( 410 - 460 ق ) بود . اين ابو منصور ممدوح قطران تبريزى بوده است . در اين باب ؛ - كسروى ، شهرياران گمنام ، ج 2 ، ص 160 - 225 ؛ مينورسكى ، تاريخ قفقاز ، ص 162 - 164 . ( 2 ) . طغرل بيگ در مسير رسيدن به بلاد روم ، پس از فتح تبريز بدون جنگ ، علاوه بر گشودن گنجه ، تختگاه شداديان ، تمامى امراى كوچك شرق ماوراء النهر قفقاز را تحت فرمان خود درآورد ؛ - كسروى ، منبع پيشين 211 - 215 ؛ مينورسكى ، تاريخ شروان و دربند . . . ، ص 33 و 65 .