عالم كافر كيست ؟ چه ، جهود و گبر و ترسا و مشرك همه خردمندانند و پيغمبر ، صلّى اللّه عليه و آله ، فرموده كه ستفترق امّتى ثلثا و سبعين فرقة واحدة ناجية و الباقون هلكى « 1 » . و از فرقهء ناجيه سؤال كردند ، فرمود كه اهل السّنّة و الجماعة . پرسيدند كه اهل سنّت و جماعت كيان‌اند ، فرمود كه قوله عليه السّلام ، ما عليه اليوم الّا انا و اصحابى . ابو نصر گفت : اكنون فرقهء ناجيه ماييم . اعيان گفتند كه : فرقهء ناجيه از آن دوست آيد كه به قاعده اصل رجوع كنيم ، چنانچه پيغمبر ، صلّى اللّه عليه و آله ، فرموده است : لا إله الّا اللّه ، محمّد رسول اللّه . و اين كلمهء شهادت است ، و هركه اين كلمه را به تعليم نبى فراگرفت و به خرد حقيقت آن را تحقيق كرد و به مضمون آن تصديق نمود به اين مجموع اسلام او تمام شد نه به عقل و خرد مجرّد . در اين وقت ، سيّدنا به ايشان از اندرون اين فصل بيرون [ 328 الف ] فرستاد كه : اين جماعت مقرّند به آنكه صانع را ، جلّ جلاله ، در هستى تعليم و تقرير خلق حاجت نيست . قال تعالى وَ لَئِنْ سَأَلْتَهُمْ مَنْ خَلَقَهُمْ لَيَقُولُنَّ اللَّهُ « 2 » بماند آنكه مسائل ديگر بر اصول و فروعى هست كه ائمّهء طوايف در آن مذاكره و محاوره مىفرمايند و طوايف مختلفه در آن معانى رجوع به ايشان كنند و پرسند و آموزند . اين جماعت را نيز دانشمندى هست مقتدى از اولاد مصطفى ، صلّى اللّه عليه و آله ، كه در مسائل مختلفه رجوع به ايشان كنند و حقايق و دقايق اين معانى او مىداند . اكنون دانشمندان حفظهم اللّه و وفقهم لما يرضاه در اين معنى چه فرمايند روا باشد يا نى . اگر روا دارند متفضلا و مأجورا فتوى فرمايند تا اهالى دايرهء اسلام دست و زبان متعرضان از اين جماعت باز دارند و فتنه‌هاى عظيم فرونشيند و دين محمّدى را نصرت دهند و همهء اهل اسلام ، كثرهم اللّه تعالى ، بر اعدا به‌اتّفاق يد واحد باشيم و دشمنان و مخالفان امّت و ملّت اسلامى را پست كنيم . پس اگر كسانى باشند كه من بعد ما جائهم اليقين و استيقان انفسهم ظلما و عنوا معانده كنند ، چندان مدارا و مواسات كه ممكن باشد بكنيم . اگر فايده ندهد بايد كه يقين دانند كه اعذر من انذر . و اين جماعت مىگويند كه حقّى نيست و آن حقّ را اهلى و حقّ را از اهلش قبول بايد كردن . حقّ چيست ، لا إله الّا اللّه ، محمّد رسول اللّه و نايب او در هر روز ، كار كسى تواند بود كه اين كلمه را فرمايد گفتن ، اگر قبول نكنند ، چنانچه در ايّام پيغمبر ، صلّى اللّه عليه و آله ، اگرچه مشرك و جهود و ترسا و غير ايشان از اهل كفر اين كلمه مىگفتند ، امّا چون نه به قول اهل اين

--> ( 1 ) . امت من به هفتاد و سه گروه منشعب مىشوند يك گروه نجات مىيابند و ديگران هلاك مىشوند . - و . ( 2 ) . و اگر از آنها بپرسى كه ايشان را آفريد ؟ البته گويند خدا [ آفريد ] ؛ ( زخرف ، 87 ) .