آراسته به عزم تسخير قلعهء حانيا ، كه از اعمال سرخاب بن بدر بود رفته ، آن قلعه را بعد از محاصره و محاربهء بسيار فتح نمود . و در ماه شعبان اين سال ، سلطان محمّد ، قسيم الدّوله آق‌سنقر برسقى را ، كه به ديانت و مروّت و حسن‌عهد از ابناى روزگار ممتاز بود ، شحنهء عراق گردانيد . و هم در اين ماه ، كوفه را به إقطاع امير قايماز ارزانى داشته سيف الدّولة بن صدقه حاكم حلّه را در باب منع بنى خفاجه از غارت كوفه ، كه مكرّر از ايشان به ظهور رسيده بود ، سفارش بسيار نمود . و در ماه رمضان اين سال ، سلطان محمّد با شوكت و ابهّت هرچه تمام‌تر بىمنازع و مزاحم ، به اصفهان درآمد و بساط عدل و احسان در آن بلده گسترانيده دلهاى خاص و عام آن بلده را به دست آورد « 1 » . و در تابستان اين سال ، در اكثر معمورهء روى زمين مرض حصبه و جدرى پيدا شد و اطفال زياده از حدّ شمار به آن مرض هلاك شدند . و از اعيان اهل حديث ، احمد بن احمد ابو على البرزانى « 2 » ، كه [ 322 الف ] مولدش در سنهء ست و عشرين و اربعمائه « 3 » هجرى بود ، در ماه شوّال اين سال وفات يافت . همچنين در ماه جمادى الآخر ، ابو المعالى ثابت بن بيدار بن ابراهيم ، كه مولدش در سنهء ست و اربعمائه « 4 » هجرى بود و از أعظم تلامذه ابو بكر برقانى و ابو على بن شاذان بود وفات يافت . و از وزرا ، ابو نصر خواهرزادهء ابن موصلايا ، كه از جمله كتّاب خليفه ، المستظهر باللّه ، بود ، در سن هفتاد سالگى وفات يافت . از وى هيچ وارثى نماند ؛ چه ، وى در آخر عمر از دين نصارى برگشته به دين رسالت‌پناه محمّدى ، عليه و آله شرائف التّحيّات ، درآمد و اهل و عيالش همچنان بر ملّت نصرانيت باقى ماندند . بنابراين ، از متروكات وى چيزى به ايشان ندادند .

--> ( 1 ) . پس از اين ، دورهء آرامش است كه سلطان محمّد مىتواند دلگرميهاى اخلاقى و مبالغى كمك غيرمستقيم به امراى سوريه بدهد كه براى جلوگيرى از پيشروى جنگجويان صليبى با آنها در حال جنگ بودند ؛ حتّى از اين مهمّتر ، وى قادر مىگردد بر ضد اسماعيليان ، كه از اوضاع آشفتهء گذشته بهره‌بردارى كرده و موقع خود را در ديلم و فارس و كوهستان تحكيم بخشيده بودند ، دست به اقدام بزند . ( 2 ) . الكامل : احمد بن محمّد ابو على بردانى . ( 3 ) . چهار صد و بيست و شش . - و . ( 4 ) . چهار صد و شش . - و .