اميران رسيد كه او مطلقا آگاه نشد . بعد از وصول سنجر بن ملكشاه ساعتى ميانه ايشان نايرهء جدال و قتال بالا گرفت . امّا چون امير اميران بىاستعداد بود همان‌لحظه اسير و دستگير سنجر شد و سنجر فى الحال فرمود كه ميل در جهان بيش كرده نايرهء آن فتنه را منطفى ساختند . و از جمله وقايع اين سال آنكه امير يارقطاش « 1 » و امير قودن مخالفت سلطان بركيارق را اظهار نموده امير اكنجى « 2 » [ بن قچقار ] را كه از قبل سلطان بركيارق والى خوارزم بود و سلطان او را ملقّب به « خوارزمشاه » « 3 » ساخته بود به قتل رسانيد . تفصيل اين واقعه آنكه امير قودن بعد از فوت امير قماج ، از سلطان بركيارق متوحّش شده خود را به بيمارى انداخت و به بهانهء بيمارى در حين توجّه سلطان بركيارق از مرو به جانب عراق از ملازمت ايشان تأخير نمود . چون سلطان عازم عراق شد ، امير اكنجى خوارزمشاه با ده هزار سوار از خوارزم به عزم ملازمت سلطان بيرون آمده متوجّه آن صوب گشت . چون يك منزل از خوارزم طىّ نمود با سيصد سوار جرّار از لشكر خود پيش افتاده به مرو درآمد و تا آمدن سپاه به عيش و طرب مشغول گشت . چون امير قودون بر اين حال اطلاع يافت كس پيش امير يارقطاش فرستاده پيغام داد كه : صلاح در آن است كه امير اكنجى خوارزمشاه را در اين شهر به قتل رسانيده به اتّفاق يكديگر ولايت خوارزم را به تصرّف خود درآورده ، با يكديگر قسمت برادرانه نماييم . القصّه ، امير يارقطاش و امير قودن به اتّفاق يكديگر با پانصد سوار متوجّه منزل خوارزمشاه گشته در حالت مستى او را به دست آورده فى الحال او را به قتل رسانيدند . بعد از قتل خوارزمشاه در ساعت هر دو متوجّه خوارزم گشته به اهالى آن ولايت گفتند كه : سلطان بركيارق ايالت اين ولايت را به هر دوى ما ارزانى داشته . چون اين خبر ، به سمع سلطان بركيارق رسيد خواست كه عنان عزيمت به جانب خوارزم منعطف داشته ايشان را به سياست رساند ، كه مقارن اين حال خبر رسيد كه در اصفهان مؤيّد الملك بن نظام الملك ، كه از وزارت سلطان معزول شده بود ، امير انر « 4 » پسرخواندهء سلطان ملكشاه را بر مخالفت سلطان بركيارق تحريض نموده در آن ولايت علم عصيان برافراشته داعيهء ملك‌گيرى پيدا كرده‌اند و خزاين را بر سپاه قسمت نموده لشكر بىكران به هم رسانيده‌اند .

--> ( 1 ) . ق ، ش : امير بارقطاش . ( 2 ) . هر سه نسخه : النجى . به قياس الكامل تصحيح شد . ( 3 ) . با سورث از قول ابن أثير ( كامل ، ج 10 ، ص 247 - 248 ) و جوينى ( جهانگشا ، ج 1 ، ص 277 ) مىنويسد كه : « اميرداد حبشى بن آلتونتاق ، فرمانده سپاه اعزامى بركيارق به خوارزم ، پس از فروگرفتن امير قودن و امير يارقطاش ، قطب الدّين محمّد انوشتگين غرچه‌اى ، سرسلسلهء دودمان شاهانى را كه مىبايست در دهه‌هاى پيش از تهاجم مغولان نقش بزرگى در تاريخ ايران ايفا كنند ، را با لقب « خوارزمشاه » به حكومت خوارزم گماشت ؛ - تاريخ ايران ، پژوهش دانشگاه كيمبريج ، ج 5 ، ص 110 . ( 4 ) . ق : امير اتسز .