قاضى احمد تتوى / آصف خان قزوينى
2569
تاريخ الفي ( فارسى )
و نزار از ترس افضل گريخته به اسكندريه ، كه حاكم آنجا از قبل المستنصر باللّه ، ناصر الدّوله اقتكين بود ، رفت . ناصر الدّوله مقدم نزار را عزيز دانسته با او بيعت كرد و او را به المصطفى لدين اللّه ، ملقّب گردانيده فرمود كه در اسكندريّه و نواحى آن خطبه به نام نزار خواندند و أفضل بن بدر را بر منابر لعن كردند . قاضى اسكندريّه جلال الدّولة بن عماد ، كه مطاع و منقاد اهالى آن ديار بود ، در اين باب با ناصر الدّوله متّفق شده در مقام تقويت نزار شدند . چون افضل بر حقيقت حال اطلاع يافت ، با لشكرى عظيم متوجّه اسكندريّه شد . بعد از آنكه چند روز اسكندريّه را محاصره نمود مقهور و منكوب طاقت مقاومت نزاريّه نياورده به جانب مصر مراجعت نمود . امّا بعد از چند روز ، باز لشكرى بىكران جمع كرده به قصد انتقام عنان عزيمت به صوب اسكندريّه منعطف داشت . اين نوبت ، ايشان دليرانه پيش آمده احتياط نكردند و حرفهء « 1 » جنگ را مرعى نداشتند . بنابراين ، مغلوب و مقهور شدند . ناصر الدّوله را أفضل بن بدر بىحكم مستعلى به قتل رسانيد . همچنين قاضى جلال الدّوله را با اتباعش به سياست هرچه تمامتر هلاك ساخت و نزار را گرفته پيش برادرش ، المستعلى باللّه ، آورد . المستعلى باللّه فرمود كه او را در [ 305 الف ] ديوار گرفتند و در آنجا طاير روحش از قفس پرواز كرد . و از جملهء وقايع اين سال ، كشته شدن تاج الدّوله تتش بن الب ارسلان است بر دست برادرزادهء خود بركيارق بن سلطان ملكشاه . اين واقعه به روايت الكامل التّاريخ در ماه ربيع الاوّل اين سال ، در حدود رى روى نمود . و از تاريخ ابن كثير شامى « 2 » چنين ظاهر مىشود كه قتل تاج الدّوله تتش بن الب ارسلان در هشتم شهر صفر سال آينده است ؛ چه ، او در وقايع سال چهار صد و هفتاد و هشتم از رحلت سيّد البشر ، آورده كه در اوايل اين سال تاج الدّوله تتش ، يوسف بن أبو تركان را به بغداد پيش خليفه ، المستظهر باللّه ، فرستاده پيغام داد كه خطبه و سكّه به نام او كنند و خود متوجّه جنگ با برادرزادهء خود بركيارق بن سلطان ملكشاه شد . چون يوسف تركمان به بغداد درآمد ، اهالى آن ديار از وى ، بسيار انديشه داشتند . خليفه او را اعزاز و اكرام بسيار نموده در خطبه خواندن به نام تاج الدّوله توقّف و تأخير مىداشت و منتظر آن بود كه مهمّات عمّ و برادرزاده چگونه فيصل يابد كه به يكباره خبر رسيد كه در حدود رى تتش بن الب ارسلان در معركهء محاربه كشته شد « 3 » و بركيارق در سلطنت استقلال و استبداد به هم رسانيد .
--> ( 1 ) . ق : صرفه . ( 2 ) . م : ابن أثير جزرى . ( 3 ) . تتش را يكى از غلامان آقسنقر ، به انتقام خون خداوندش ، از پاى درآورد ؛ - تاريخ ايران ، پژوهش دانشگاه كيمبريج ، ج 5 ، ص 109 .