باشد ، آن معنى را به دلايل داهيه در نظر او تصويب نمايند و خلاف آن را خطا دانند . و بعد از مرتبهء تأنيس مرتبهء تشكيك است . و آن عبارت است از شكّ انداختن در اركان شرعيّه به مقطّعات سور قرآنى كه در اوايل سور واقع شده‌اند . مثلا مىگويند « الم » ، « المص » ، « كهيعص » ، « طه » و امثال آن‌چه معنى دارد . همچنين قضاى روزهء حائض و عدم قضاى نماز و وجوب غسل بر خروج منى نه بر خروج بول ، تحكّم محض است . باز از جملهء تشكيكات آن طايفه عدد ركعات نماز است . مثلا مىگويند كه سبب چيست كه نماز صبح دو ركعت است و نماز شام سه ركعت و باقى چهار ركعت شده ؟ القصّه ، امثال اين امور مطفاة مىگويند و ايشان را در تشكيك مىاندازند تا دل ايشان به مذهبى كه به آن دعوت مىنمايد از روى اطمينان اقبال نمايد . بعد از مرتبهء تشكيك ، مرتبهء ربط است و آن عبارت است از اخذ عهود و ميثاق بر مدعو ؛ به اين طريق كه مىگويند سنّت الهى بر آن جريان يافته كه عهود و مواثيق از مؤمنين بگيرند ؛ چنانچه كريمهء وَ إِذْ أَخَذَ اللَّهُ مِيثاقَ النَّبِيِّينَ « 1 » به آن ناطق است . و از جمله مواثيق ايشان آن است كه افشاى سرّ ايشان نكنند و اگر در امرى از امور دينيّه مشكلى به ايشان پيش آيد ، حلّ آن موقوف به ظهور امام دارند . و بعد از مرتبهء ربط ، مرتبهء تأسيس « 2 » است . و آن عبارت است از تمهيد مقدّمات مسلّمهء ايشان . و بعد از مرتبهء تأسيس ، مرتبهء خلع است . و آن عبارت است از ترك اعمال شرعيّه ، مثل نماز و روزه و زكات و حجّ و امثال آن . و مرتبهء هفتم ، سلخ است . و آن عبارت است از سلب اعتقادات حقّه و شروع در آثام و محرّمات و استيفاى لذّات نموده احكام الهى را به مقتضاى هوا و هوس خود تأويل مىنمايند . مثل آنكه مىگويند وضو عبارت از مؤالات امام است و تيمّم عبارت از اخذ عقايد است از داعى مأذون وقت غيبت امام . و نماز عبارت از ناطق است ؛ يعنى رسول چنانچه كريمهء إِنَّ الصَّلاةَ تَنْهى عَنِ الْفَحْشاءِ وَ الْمُنْكَرِ « 3 » به آن ناطق است ؛ چه ، ناهى از فحشاء و منكر ، در حقيقت رسول مىتواند بود نه اين افعال و اركان مخصوصه . و احتلام نزد ايشان عبارت است از افشاى سرّى از اسرار مذهب به كسى كه اهل آن نبوده باشد بىعمد و قصد . غسل عبارت از تجديد عهد است . و زكات به معنى تزكيهء نفس است . و كعبه عبارت از نبى است و باب على . و همچنين صفا عبارت از نبى است و مروى از على . و

--> ( 1 ) . و آنگاه كه خدا پيمان از پيامبران گرفت ؛ ( آل عمران ، 81 ) . ( 2 ) . در فرقهء اسماعيليه ( ص 22 ) قبل از مرتبهء تأسيس ، مرتبهء تدليس ذكر شده است . ( 3 ) . بىگمان نماز تو را از زشتكارى و ناپسنديده بازمىدارد ؛ ( عنكبوت ، 45 ) .