در بيست و سيّم ماه جمادى الآخر اين سال ، تلاقى فريقين دست داده نايرهء قتال و جدال اشتعال يافته آخر الأمر ، نسيم نصرت و ظفر بر پرچم علم التكين وزيدن گرفت و سپاه الياس طاقت مقاومت نياورده روى به گريز نهادند و لشكر التكين ايشان را تعاقب نموده به ضرب تيغ بىدريغ اكثر ايشان را به صحراى عدم فرستادند و بقيّة السّيف از هول جان ، خود را در آب جيحون انداختند و اكثر ايشان غرق شدند ؛ و از آن ده هزار سوار كم از يك هزار با الياس به صد هزار حيله خود را به ساحل نجات رسانيدند . و از جمله وقايع اين سال آنكه در ماه جمادى الاولى ، لشكرى عظيم از قبل ابراهيم بن مسعود ، صاحب غزنين ، به عزم تسخير بلدهء سكلكند « 1 » ، كه والى آنجا عثمان بن چغرى بيگ برادر سلطان الپ ارسلان كه در زمان او ملقّب به « امير الامراء » بود ، گشتند . چون به حوالى آن بلده رسيدند ، خدمت عثمان را اسير كرده با خزاين و حشمش به جانب غزنين بردند . بعد از مراجعت لشكر غزنين ، امير گمشتكين بلگابگ « 2 » ، كه از اكابر امراى غزنويّه بود ، به اتّفاق انوشتگين [ غرچه‌اى ] « 3 » ، جدّ ملوك خوارزم ، متوجّه مدينهء سكلكند گشته آنچه سپاه غزنين گذاشته بودند به نهب و غارت بردند . و از جمله وقايع اين سال محاربهء ملكشاه بود با عمّش قاورت بيگ « 4 » . كيفيّت اين واقعه در تواريخ معتبره چنين ايراد نموده‌اند كه چون قاورت بيگ خبر فوت سلطان الپ ارسلان را شنيد داعيهء ملك‌گيرى بر باطن او استيلا يافت . بنابراين ، از كرمان با لشكرى جرّار به عزم تسخير رى متوجّه آن صوب شد . چون اكثر امراى الپ ارسلان در زمان حيات او ميل به قاورت بيگ داشتند بنابراين ، خدمت ايشان از روى اعتماد تمام متوجّه دفع سلطان ملكشاه شده در حوالى همدان رايات نصرت آيات امراى سلطان ملكشاه را با سپاه گردون اشتباه قاورت اتّفاق ملاقات افتاد و جانبين ، صفوف سپاه [ 286 ب ] آراسته ميمنه و ميسره و قلب و جناح و ساقه را تعيين نموده شروع در محاربه كردند . اتّفاقا ، بنابر ميل اكثر امراى سلطان ملكشاه به عمش قاورت بيگ « 5 » ، به مجرّد آنكه ميسرهء قاورت بيگ بر ميسرهء سلطان ملكشاه حمله آوردند ايشان روى به گريز نهادند . امّا ميمنهء

--> ( 1 ) . به گزارش باسورث : « محل كوچكى بود كه درست در جنوب بغلان و شمال معبر هندوكش و چهاردر كه به دره‌هاى غوربند و رود كابل مىرسد قرار داشت . » ؛ - تاريخ غزنويان ، ترجمهء حسن انوشه ، ص 348 . ( 2 ) . م ، ق : كمشكين ملكابد ؛ ش : كشكين ملكابك . ( 3 ) . هر سه نسخه : ابو سكن . ( 4 ) . مراد قاورت [ - قورد تركى ] برادر الپ ارسلان است . ( 5 ) . احمد عليخان وزيرى مىنويسد : « . . . بعضى از امرا و معارف سلجوقيّه ، كه در موكب ملكشاه بودند ، قاورت را مكتوبا تطميع سلطنت همهء ايران نمودند . » ؛ - تاريخ كرمان ، ج 1 ، ص 351 .