ساحل آب جيحون را مخيّمگاه « 1 » ساخته نزول اجلال فرمود . مقارن اين حال ، از آن جانب قدر خان نيز در حركت آمده متوجّه سمرقند گشت . ايلك خان از توجّه اين دو پادشاه عظيم الشأن خبر يافته از سمرقند بيرون آمده روى به تركستان نهاد . سمرقند در تحت تصرّف قدر خان درآمده و ميانهء او و سلطان محمود قواعد محبّت و مودّت مؤكّد گشت . غرض آنكه در اين وقت قدر خان به واسطهء آنكه هميشه از شوكت آل سلجوق انديشه داشت ، سلطان محمود را بر آن داشت كه ايشان را از جيحون گذرانيده در خراسان جاى داد . و به روايتى آنكه ، محمود به ارادهء خود رسولى پيش طغرل بيگ و چغرى بيگ فرستاده التماس نمود كه ايشان را از توران به ايران توجّه نموده از ولايت خراسان در هر يورتى كه مناسب دانند نزول نمايند « 2 » . ايشان ابا و امتناع نموده يبغو « 3 » را ، كه عمّ ايشان بود ، نزد سلطان محمود فرستادند و سلطان او را مقيّد ساخته به هند فرستاد . و اين معنى موجب توّحش آن دو برادر گشت . و چون سلطان محمود به جانب غزنين مراجعت نمود و قدر خان به كاشغر رفت ، ايلك خان باز از بيابان ، روى به معمورهء سمرقند نهاده به ضبط و ربط مملكت مشغول گشت . و چون سلجوقيّه از سلطان محمود رنجيده بودند ، ايلك خان مىخواست كه به مكر و حيله ايشان را به دست آورده خاطر از رهگذر ايشان فارغ سازد ؛ بنابراين ، بر سبيل تعاقب و تواتر رسل و رسائل نزد ايشان فرستاده پيغام داد كه : سلطان محمود به واسطهء عداوت و مخالفت شما ، خود در اين ديار توقّف نتوانست نمود و به سردارى نيز نتوانست سپرد . اكنون مصلحت آن است كه شما عنان به جانب سمرقند معطوف داريد كه مملكت بلكه هرچه در تحت تصرّف من است ميان من و شما بر سبيل اشتراك خواهد بود و پيران شما به جاى پدر ، و جوانان به مثابهء برادر و طفلان به منزلهء فرزندان من خواهند بود . القصّه ، هرچند ايلك خان اين نوع پيغام مكرّر مىفرستاد ، آل سلجوق به واسطهء بىقولى [ اى ] كه از سلطان محمود مشاهده نموده بودند مطلقا به سخن او گوش نكردند و از حيل و فريب او بازى نخوردند . چون ايلك خان از اطاعت ايشان مأيوس گشت ، مصلحت چنان ديد كه حكومت تراكمه را به يوسف بن موسى [ بن ] سلجوق دهد تا به واسطهء آن ميان ايشان عداوت و مخالفت پيدا شود . بنابراين ، انواع تحف و هدايا پيش يوسف فرستاده ايالت و

--> ( 1 ) . مخيّمگاه : جايى كه در آن خيمه زنند . - و . ( 2 ) . محل اسكان اين دسته از تركمانان حواشى شمالى خراسان نزديك به سرخس و ابيورد و فراوه بود . ( 3 ) . گويا اين لقب را سلجوقيان به رقابت با يبغوهاى ينگى كنت و جند به خود داده بودند ؛ - تاريخ ايران ، پژوهش دانشگاه كيمبريج ، ج 5 ، ص 26 .