قاضى احمد تتوى / آصف خان قزوينى

2160

تاريخ الفي ( فارسى )

رسانيدند . و حافظ ابرو چنين آورده كه سلجوق پنج پسر داشت : اسرائيل و ميكائيل و يوسف و يونس ؛ هر يكى شايستهء امارت و سلطنت بودند « 1 » . و به روايت روضة الصّفا ميكائيل در محاصرهء قلعه‌اى از قلاع تركستان به تيرى ، كه از اندرون قلعه به مقتل او رسيده بود ، وفات يافت . و سلجوق از فوت ميكائيل بسيار ملول و محزون گشت . از ميكائيل سه پسر ماند : يكى طغرل بگ ، ديگرى چغرى بيگ ، و سيّم داود « 2 » . و چون سلجوق آثار رشد و امارت در ناصيهء اولاد ميكائيل ديد ؛ چرا كه ، در خدمت پدر خود هيچ دقيقه‌اى از دقايق نامرعى نمىگذاشت و اين شيوه را از او بر وجه اكمل و اتمّ مشاهده مىنمود ، در مقام تربيت ايشان درآمده اكثر اوقات همّت ذى نهمت خود را در حقّ ايشان مصروف مىداشت ، تا آنكه طغرل بيگ و چغرى بيگ بر بسيارى از معمور ارض ، چنانچه عن قريب بتفصيل مذكور خواهد شد ، استيلا يافتند . و چون به فحواى ارباب الدّول ملهمون « 3 » سلجوق را يقين بود كه اولاد ميكائيل شايستهء بزرگى و سرورىاند ، زمان حلّ و عقد طبقات حشم و خدم را به رأى و رؤيت ايشان مربوط و منوط داشته ايشان را در اين باب مطلق العنان گردانيد . امّا در الكامل التاريخ چنين آورده كه ميكائيل بعد از فوت پدر خود سلجوق ، در جنگ كفّار شهيد شد . و اللّه اعلم بحقايق الامور . و سلجوق بعد از آنكه عمر يك صد و هفت سال گذرانيده بود ، در بلدهء جند وفات يافت و در آنجا مدفون است ، رحمة اللّه عليه . و در تاريخ حافظ ابرو مسطور است كه چون بعد از محاربات بسيار ، ميانهء محمود بن سبكتكين و ايلك خان قواعد محبّت و مصادقت استحكام پذيرفت و محمود به كنار جيحون آمده عهود و مواثيق خود را با ايلخان به ايمان معتبره مؤكّد ساخته حدود ولايات يكديگر را معيّن ساختند ، ايلك خان به واسطهء آنكه هميشه از آل سلجوق ، كه با شوكت و عظمت در صحارى ولايت او قرار گرفته بودند ، خائف و ترسان بود ، كس پيش سلطان محمود فرستاده پيغام داد كه : در اين ولايت قومى از اتراك با قوّت و شوكت تمام سالهاست كه از تركستان آمدند و به حوالى بخارا و سغد سمرقند مقام گرفته‌اند و چراگاههاى آن بلاد را تمام فرو گرفته‌اند . رأى دورانديش سلطان كامگار مقتضى آن است كه از ايشان عهد و ميثاق بر اصل گيرند كه اگر وقتى رايات آخرت آيات شما به جانب هندوستان حركت كنند از ايشان فتنه و فسادى ، كه تلاقى آن متعذّر نباشد ، به ظهور نيايد .

--> ( 1 ) . نام پنجمين پسر نيامده است . ( 2 ) . در تاريخ ايران ، پژوهش دانشگاه كيمبريج ، ( ج 5 ، ص 25 ) تعداد پسران سلجوق سه نفر : موسى ، ميكائيل و ارسلان اسرائيل ضبط شده و دو پسر ميكائيل هم : طغرل بگ محمّد و چغرى بگ داود ذكر شده است . ( 3 ) . نظير : خاطر شاه را چو آينه دان * همه نقشى در او معاينه دان ؛ - ( ديوان اوحدى ) ، ( به نقل از امثال و حكم دهخدا ) .