قاضى احمد تتوى / آصف خان قزوينى
2019
تاريخ الفي ( فارسى )
ذكر وقايع سال سيصد و هشتاد و پنجم از رحلت خير البشر و از جمله وقايع اين سال فتح نمودن سلطان محمود غزنوى است بلدهء بهاطيّه را كه از مشاهير بلاد خطّهء هندوستان است قريب به ملتان . كيفيّت اين واقعه چنان بود كه چون سلطان محمود از ضبط خراسان و تسخير ولايت سيستان « 1 » فارغ البال و مطمئنخاطر گشت بنابر وفا به عهدى كه كرده بود كه هر ساله يك نوبت به غزو بلاد هندوستان رود ، متوجّه آن ديار شده از حدود ملتان گذشته بر ظاهر شهر بهاطيّه فرود آمد . و آن شهر سورى داشته كه نسر طاير به شرفات آن نتوانستى رسيد و خندقى به گرد آن مرتّب ساخته بودند مانند بحر محيط عميق و عريض ، و حاكم آن ديار بحيرا « 2 » نام به كثرت رجال و اقبال ، غرور هرچه تمامتر داشت . بحيرا چون از نزول سلطان محمود خبر يافت با لشكر خويش از شهر بيرون آمده در برابر لشكر سلطان محمود صفها بياراست . ميانهء هر دو طايفه سه روز على الاتّصال كارزار قائم بود و در روز چهارم سلطان محمود به نفس نفيس خود بر قلب لشكر كفّار زده چند زنجير فيل به دست آورد . كفّار منهزم گشته به حصار درآمدند . لشكر اسلام خندق را انباشته روى به آن حصار نهادند . بحيرا از اين حال متوحّش و متحيّر گشته پناه به بيشهاى از بيشههاى ولايت خود برد . سلطان محمود فوجى از دليران سپاه خود را به عقب او نامزد فرمود . چون آن شيران بيشهء وغا آن كافر عاد را بر آن بيشه احاطه نمودند بحيرا از هيبت و سطوت ايشان خنجر كشيده سينهء
--> ( 1 ) . سلطان محمود كه خود را وارث مرده ريگ سامانيان مىديد ، براى احتراز از دچار شدن به فرجام كار سامانيان ، كوشيد تا امراى محلى اطراف را تحت انقياد خويش درآورد ، به همين خاطر سيستان اوّلين قصد وى در اين برنامه بود . ( 2 ) . نام اين حاكم به صورتهاى گونهگون ، از جمله : بخيرا ، بچهرا ، بجيرا ، بجهرا ، بهىراو و بچىراو ضبط شده است . صاحب تاريخ سند ( ص 264 ) تصريح كرده است كه صحيح آن « بجرّا » است .