قاضى احمد تتوى / آصف خان قزوينى
1964
تاريخ الفي ( فارسى )
صمصام الدّوله از اين حال خبر يافته فولاد بن زماندار را با لشكرى عظيم به دفع ابو العلا فرستاد . فولاد اكثر مردم ابو العلا را به قتل رسانيد ، چنانچه ابو العلا با معدودى چند گريخته روى به ارجان نهاد . و سبب اين شكست ابو العلا به واسطهء مكرى بود كه فولاد به فعل آورده بود و او آنچنان بود كه چون فولاد در برابر لشكر ابو العلا رسيد ميانهء اين دو لشكر يك رودخانهاى خشك فاصله بود و بر روى اين رودخانه در قديم الايّام پلى عظيم بسته بودند . فولاد جمعى كثير را در حوالى آن پل در كمين نگاه داشته خود با اندك جماعتى روى به لشكر ابو العلا آورد و بعد از اندك محاربه روى به گريز نهاده بازگشت . لشكريان ابو العلا دلير به عقب ايشان درآمده شروع در نهب و غارت اردوى فولاد نمودند . در اين وقت ، فولاد فرمود تا آن جماعت از كمينگاه بيرون آمده تمامى آن كسانى را كه به غارت مشغول بودند به تيغ بىدريغ هلاك ساختند . چون ابو العلا از اين خدعه و مكر سپاهيانهء فولاد خبر يافت طاقت مقاومت نياورده روى به ارجان نهاد . و از جمله وقايع اين سال آنكه ابو الدوار بن محمّد بن المسيّب بن رافع ، ابو طاهر بن ناصر الدّولة بن حمدان را به قتل رسانيده مالك ولايت موصل گشت . و در اين سال ، از اعيان يعقوب بن يوسف ابو الفتح بن كلس « 1 » ، كه وزير مستقل العزيز باللّه بود ، وفات يافت . العزيز باللّه بر فوت او چندان تأسّف خورد كه چند روز بعد از فوت او ابواب ديوان را بست « 2 » . و در اين سال ، در بغداد عياران بسيار شدند و هرشب خانههاى مردم را مىشكافتند و آتش در خانههاى مردم مىانداختند ، چنانچه به واسطهء آن خرابى بسيار به بغداد راه يافت . و اين همه به واسطهء ضعف حكّام بود .
--> ( 1 ) . اين وزير در الكامل به صورت « ابو الفرج يعقوب بن كلس » ضبط شده است . ( 2 ) . ابن أثير مىنويسد كه : « العزيز باللّه خود بر او نماز گزارد و نعش او را با دست خود در لحد جاى داد و چند روز دواوين [ - ادارات دولتى ] تعطيل بود » ؛ - الكامل ، ج 15 ، ص 195 .