قاضى احمد تتوى / آصف خان قزوينى
1527
تاريخ الفي ( فارسى )
ذكر وقايع سال دويست و چهاردهم از رحلت خير البشر و در سال دويست و چهاردهم از رحلت خير البشر ، عليه و آله التّحيّة من الملك الأكبر ، در ولايت طبرستان مازيار بن قارن « 1 » كه هميشه قبل از اين به بابك خرّمى مىنوشت كه : « خلافت به تو خواهد رسيد و تو بر عباسيان مظفّر و منصور خواهى شد » « 2 » ، خروج كرد . در تاريخ ابن كثير شامى آورده كه باعث بر خروج مازيار به اعتقاد مردم افشين بود ؛ چرا كه ، افشين ميل ايالت خراسان داشت و مازيار را ترغيبات نمود كه او خروج كند و از اطراف و جوانب عبد اللّه طاهر درآمده نوعى نمايد كه او را عاجز سازد تا ايالت خراسان را به افشين دهند « 3 » . معتصم بعد از اطلاع بر احوال مازيار ، محمّد بن ابراهيم بن مصعب را با لشكرى گران به دفع او نامزد كرد . ميانهء محمّد و مازيار محاربات واقع شد كه ذكر آن موجب ملال است . آخر الأمر ، مازيار در دست كسان عبد اللّه بن طاهر گرفتار شد « 4 » . چون او را پيش عبد اللّه طاهر
--> ( 1 ) . مازيار در زمان مأمون براى جلب حمايت خليفه در مقابل مدعيان خود به بغداد رفت و بر دست مأمون اسلام آورد . مأمون نيز او را محمّد ناميد و حكمرانى قسمتى از طبرستان را به وى واگذار كرد ؛ - يعقوبى ، تاريخ يعقوبى ، ج 3 ، ص 202 . ( 2 ) . خود مازيار نيز به قول گرديزى ، دين بابك خرّمدين گرفت و جامه سرخ كرد ؛ - زين الأخبار ، ص 3 . ( 3 ) . گو اينكه با توجه به مراتب ميهندوستى و تملّق مازيار به فرقهء سپيدجامگان - كه از تازيان بيزار بوده مىخواستند كشور را از چنگ آنان برهانند ، و كيفيت روابطش با بزيست ، منجم وطندوست ايرانى ، نمىتوان تحريكات افشين را تنها انگيزهء قيام مازيار دانست ، ولى با توجّه به نوشتهء بعضى از مورّخان ، از جمله ابن كثير شامى ، مبنى بر اظهارات مازيار در نزد عبد اللّه بن طاهر در مورد توطئهء افشين عليه خليفه ، مىتوان وجود پيمان اتّحاد ميان او و افشين و تأثير زياد آن را در قيامى كه بر ضد خليفه به وجود آورد ، قبول كرد . ( 4 ) . خيانت كوهيار ، برادر مازيار ، كه در حقّ وى رشك مىبرد و با طاهريان ارتباط داشت ، باعث شد كه مازيار بدون جنگ به دست حسن بن حسين ، سردار عبد اللّه بن طاهر ، گرفتار شود ؛ - بلاذرى ، فتوح البلدان ، ص 335 .