گردانيد . و در اين سال ، ملخ تمامى زراعت عراق عرب را خراب ساخت ، چنانچه به واسطهء آن قحط و تنگى در عراق عرب پيدا شد . و از جمله وقايع اين سال ، و بعضى [ آن را ] از وقايع سال قبل از اين مىدانند ، خروج الياس بن احمد سامانى [ بود ] كه در فرغانه مىبود ، چنانچه قبل از اين در احوال اسحاق اشاره به آن رفت . القصّه ، در اين وقت الياس ، محمّد پسر حسين مث را با خود متّفق ساخته با سى هزار مرد روى به سمرقند نمود . امير سعيد نصر بن احمد از كيفيّت حال اطلاع يافته ابو عمرو محمد بن اسد را با دو هزار و پانصد سوار جرّار نامدار فرستاد ، امّا به ابو عمرو گفت كه : زينهار هزار زينهار ! كه با ايشان در مقام جنگ صف مشو ، بلكه در كمين ايشان باش كه در سمرقند درآمده هر يكى به منزل گرفتن و بار بازكردن مشغول گردند ، در اين محل از كمين برآمده خود را بر الياس زنيد . اتّفاقا ، به مقتضاى ارباب الدّول ملهمون ، ابو عمرو محمّد بن اسد با اين دو هزار و پانصد سوار در گوشه‌اى از باغات سمرقند در كمين شد تا آنكه الياس با آن خيل و حشم به سمرقند درآمد و مردم او تماما در شهر متفرّق شده از روى فراغت خاطر به طلب منازل مشغول شدند كه ابو عمرو محمّد بن اسد با آن دو هزار و پانصد سوار جرّار به شهر درآمد . مردم را خيال آنكه اين نيز از تتمّهء مردم الياس است كه به يك ناگاه بر خانهء الياس ريختند . الياس سراسيمه با جمعى معدود از ميان به در رفته راه فرغانه پيش گرفت و ابن مث نيز از جانبى ديگر راه طراز پيش گرفته جانى مفت به‌در برد . ابو عمرو محمّد بن اسد خلقى بسيار از متابعان الياس را به قتل رسانيد و در سمرقند به استقلال قرار گرفت . و از جمله وقايع اين سال آنكه يوسف بن ابو السّاج از آذربايجان به قصد تسخير رى آمد و با صعلوك و برادرش احمد كه در رى مىبود جنگ كرده ظفر يافت و احمد ، برادر صعلوك ، در معركه به قتل رسيد و يوسف بن ابو السّاج سر او را بريده به دار الخلافه فرستاد و شهر رى را به تصرّف خود درآورد . بعد از صد روز يوسف بن ابو السّاج غلام خود ، مفلح ، را بر رى حاكم ساخته خود به جانب آذربايجان بازگشت . مردم رى مفلح را تمكين نداده از شهر بيرون كردند و هنوز يوسف در راه بود كه مفلح به او پيوست . بنابراين ، يوسف بازگشته در سيزدهم شهر جمادى الآخر به رى درآمد و مردم [ 207 ب ] شهر را تسّلى داده باز مفلح را آنجا گذاشت . و در اين سال ، مونس خادم به غزوهء بلاد روم رفت و غير از طلا و نقره هزار اسب و هشت هزار چهارپاى كلان و صد هزار گوسفند غنيمت به دست آورد . و فوت زجاج نحوى « 1 » ، كه يكى از مصنّفات او كتاب معانى القرآن كه مقبول جميع علماست ، از جملهء وقايع اين سال است .

--> ( 1 ) . نام وى ابو اسحاق ابراهيم بن سرى بوده است .