قاضى احمد تتوى / آصف خان قزوينى

1718

تاريخ الفي ( فارسى )

نفايس اموال از وى بيرون آمد كه از حساب بيرون بود . و در اين سال مسلمانان از راه برّ و بحر به غزوهء روم رفتند و غنايم بىنهايت به دست آوردند و قلاع و بلاد بسيار فتح نمودند . و هم در اين سال ، عوام شهر موصل جمع شده گماشتهء خليفه را به قتل رسانيدند . بنابراين ، از دار الخلافه محمّد بن نصر حاجب را با لشكرى به دفع آن فتنه تعيين نمودند . به رفتن او آن آشوب تسكين يافت . محمّد نصر بعد از ضبط و ربط مهمّات موصل متوجّه غزوهء روم گشت و شهرى عظيم كه او را « قاليقلا » گفتندى فتح نمود و اهل طرسوس و ملطيّه « 1 » روم را فتح كردند . و هم در اين سال ، كوكبى دنباله‌دار كه دنبالهء او دو گز مىنمود در برج سنبله ظاهر شد و بعد از مدّتى فرو ريخت . و از جمله وقايع اين سال يكى آن بود كه والى مصر ، حسين ماردانى ، تحف و هدايا به دار الخلافه فرستاد . از جملهء آن تحف استرى بود با كرّه‌اش و پسرى كه سر زبانش بفراغت به سر بينى او مىرسيد . و از جمله وقايع اين سال آنكه در واسط هفده موضع از زمين شكافته شد كه طول بعضى از آن شكافها دو هزار گز بود و دويست گز كوچك آنها بود . آن مقدار آب برآمد كه هزار و سيصد قصبه به آن آب غرق شدند و از اهالى آن قصبات معدودى چند نجات يافتند . و محمّد جرير طبرى كه از اكابر علما و جامع جميع علوم بود نيز در اين سال وفات يافت « 2 » و از ترس حنابله كه در آن وقت غلبه داشتند و او را به تشيّع نسبت مىكردند ، در خانهء خود مدفون گشت ، امّا مدّتى مديد مردم از اطراف بلاد مىآمدند و بر قبر وى نماز ميّت مىگزاردند .

--> ( 1 ) . متن : ملاطيه . - و . ( 2 ) . طبرى از سال سيصد و دو هجرى ، در آستانهء هشتاد سالگى ، به دليل كارشكنى حنبليان متعصّب مجبور به خانه‌نشينى شد و پس از هشت سال دورى از كار مستمر تأليف و تصنيف تاريخ الكبير خويش ، رخت از جهان بركشيد . اين مرد بزرگ گزارش حادثات دوران عباسيان را تا به سال سيصد و دو هجرى رسانيد .