قاضى احمد تتوى / آصف خان قزوينى

1613

تاريخ الفي ( فارسى )

ذكر وقايع سال دويست و چهل و هشتم از رحلت خير البشر و در سال دويست و چهل و هشتم از رحلت ، روز دوشنبه بيستم شهر ربيع الاوّل معتمد جهت برادر خود ، ابو احمد ، لوايى بسته و حكومت ديار مضر « 1 » و قنسّرين و عواصم را نامزد او فرمود « 2 » و روز پنجشنبه غرّهء ماه ربيع الآخر ابو احمد را با مفلح به جنگ صاحب زنج روانه ساخت ، چنانچه سابقا شمّه‌اى از اين مذكور شد ، و ميانهء ايشان محاربات بسيار واقع شد و از جانبين خلقى بسيار از اعيان امرا به قتل رسيد ، چنانچه از جانب خليفه مفلح ترك به قتل رسيد و از جانب صاحب زنج ، يحيى بن محمّد بحرانى كه از كبار امراى او بود . در تاريخ ابن كثير شامى مسطور است كه چون خبر قتل يحيى بن محمّد بحرانى به صاحب زنج رسيد اوّلا بسيار تأسف خورد و آخر گفت مرا به قتل او اعلام كرده بود ؛ چرا كه ، او از غنايم آنچه نيك بود براى خود برمىداشت . و در ماه ربيع الآخر اين سال ، سعيد بن احمد باهلى را به سامره رسانيدند . حكم خليفه چنان صادر شد كه : او را چندان تازيانه بزنند تا بميرد . و از جمله وقايع اين سال ، محاربهء موسى بن بغا با داعى اكبر ، حسن بن زيد ، بود در خراسان . در اين جنگ حسن بن زيد بعد از كشش و كوشش بسيار چون ديد كه طاقت مقاومت ندارد فرار بر قرار اختيار نموده به جانب طبرستان گريخت . و در همين سال ، ميانهء مسرور بلخى و مسار خارجى محاربه‌اى عظيم واقع شد و مسرور بلخى غالب آمده جمعى كثير را اسير گرفت . محمّد بن عون والى ولايت سند در اين سال وفات يافت .

--> ( 1 ) . الكامل و العبر : مصر . مضر ديارى است از ولايت جزيره . ( 2 ) . هندوشاه نخجوانى در خصوص ارتباط معتمد و برادرش موفّق نكته‌اى بديع دارد : « . . . دولت معتمد وضعى غريب داشت ، خطبه و سكّه و نام امارت مؤمنان به نام او بود ، امّا امر و نهى و ترتيب و عزل و حلّ و عقد برادرش مىكرد . . . » ؛ - تجارب السّلف ، ص 189 .