ذكر وقايع سال صد و پنجاه و پنجم تا سال پنجاه و هشتم از رحلت خير البشر [ مهدى ] هارون الرّشيد را با هفتصد و نود و پنج هزار سوار به غزوهء روم فرستاد . در اين وقت ، اليون ، قيصر روم ، فوت شده بود و از وى پسرى در سن دو سالگى مانده و امور سلطنت آن ولايت بر رأى مادر آن پسر ، كه عورتى عاقله و مدبّره بود ، قرار گرفته بود . « 1 » القصّه چون هارون به نواحى درياى قسطنطنيه رسيد آن عورت لشكرى آراسته به جنگ هارون فرستاد . ميانهء ايشان مكرّرا جنگها اتّفاق افتاد و پنجاه هزار و ششصد و چهل و سه كنيزك به بند اهل اسلام افتاد و غنايم ديگر بىنهايت به دست لشكر اسلام افتاد . بنابراين ، آن عورت جماعتى را پيش هارون الرّشيد فرستاده از وى صلح خواست به شرط آنكه هر سال هفتاد هزار دينار پيشكش به دار الخلافه فرستد . چون آن عورت عجز بسيار كرد هارون قبول اين معنى نموده از سر ايشان گذشت . * * * و در سال صد و پنجاه و ششم هارون با غنايم [ 174 ب ] و هداياى ملكهء روم با نهيب و طنطنهء سلطنت به دار الخلافه آمد و مهدى او را به « رشيد » ملقّب گردانيد و از مردم ، جهت [ او ] ، بيعت ولايتعهدى بعد از هادى برگرفت . و بند كردن مهدى ، يعقوب بن داود را ، كه تفصيل احوال او سابقا مذكور شد ، نيز از جمله وقايع اين سال بود . « 2 » و در اين سال ، ابو يوسف « 3 » را قاضى بغداد كردند . * * *

--> ( 1 ) . نام اين ملكه را ابن أثير « اغسطه » ضبط كرده است . ( 2 ) . ابن أثير ، الكامل ، ج 10 ، ص 15 به بعد . ( 3 ) . ابو يوسف يعقوب بن ابراهيم .