و اكثر قلمرو عباسيّه به امن و فراغت نزديكتر از عبد الرّحمن بن معاوية بن هشام بن عبد الملك ، كه به جانب اندلس گريخته بود و بر بعضى از آن بلاد استيلا يافته نبود . سيصد سال حكومت آن ديار در اولاد او امتداد يافت . و نيز گفته‌اند چون ابن هبيره با جمعى از امراى بنى اميّه در ابتداى ظهور عباسيّه شهر واسط را مستحكم ساخته در آنجا قرار گرفته بودند ، ابو العباس ، ابو جعفر را با حسن بن قحطبه به آنجا فرستاد . ايشان قريب به يازده ماه در محاصره و مجادله مىبودند و از جانبين جمعى كثير به قتل مىرسيدند ، تا آنكه خبر قتل مروان به اهل واسط رسيد . از ابو جعفر امان طلبيده از شهر بيرون آمدند . ابو جعفر ، ابن هبيره را با جمعى از سرهنگان ملازم خود گردانيد ، كه در اين اثنا حكم ابو العباس سفّاح رسيد كه : ابن هبيره را با جميع سرهنگان كه در واسط بودند به قتل رسان . ابو جعفر ناچار ايشان را بكشت . از آن ميان معن بن زائده و عبد الرّحمن بن بشير عجلى به هزار مكر و حيله جان بدر بردند . و در همين سال ، ارباب موصل والى خود را كه از قبل عبد اللّه بن على منصوب بود ، از شهر بيرون كردند به بهانهء آنكه او از موالى بنى خثعم است . چون اين خبر به سفّاح رسيد برادر خود ، يحيى بن محمّد ، را با دوازده هزار مرد فرستاد . يحيى چون به موصل درآمد دوازده نفر از بزرگان آنجا را بكشت . چون ساير مردم اين مشاهده كردند مسلّح و مكمّل شده مستعدّ جنگ گشتند . يحيى چون ملاحظهء اين معنى نمود منادى نمود كه : هركه بىسلاح در مسجد آيد در امان است . مردم اعتماد بر سخن او كرده روى به مسجد نهادند . چون تمامى مردم به مسجد درآمد يحيى فرمود تا درهاى مسجد را گرفته تمامى مردم را به قتل رسانيدند . راوى گويد در آن روز ، زياده از ده هزار كس در مسجد كشته شد . چون گريهء كودكان و زنان به سمع يحيى رسيد فرمود تا تمامى اطفال و زنان را نيز به مردان ايشان رسانيدند . قتل يحيى موصليان را بنابر آن بود كه ايشان حمايت بنى اميّه مىكردند . و صاحب روضة الصّفا آورده كه اين روايت منافى آن قول است كه سابقا سمت گزارش يافت كه چون مروان هزيمت يافته به موصليان رسيد ، موصليان دروازهء شهر را بر روى او ببستند و گفتند : الحمد للّه كه از ظلم و جور و تعدّى شما طايفه خلاص شديم و جماعتى از اهل بيت پيغمبر ما ، صلّى اللّه عليه و آله ، بر ما حاكم شدند . [ 165 ب ]