قاضى احمد تتوى / آصف خان قزوينى
1227
تاريخ الفي ( فارسى )
نصر سيار در مقام منازعت و مخالفت منصور آمده عامل او را مدخل نداد . در اين اثنا يزيد ، منصور را از عراق طلبيد و امارت آنجا را به عبد اللّه عمر بن عبد العزيز تفويض نمود . در اين سال در خراسان ميان نصر سيار و جديع كرمانى « 1 » نزاع واقع شد . سبب آن بود كه چون نصر سيار رسومات لشكريان را تمام نداد ايشان اتّفاق كرده شكايت او را پيش جديع كرمانى بردند . جديع به شفاعت ايشان نزد نصر سيار آمد . چون نصر شفاعت را قبول نكرد و در ميان سخنان خشونتآميز گذشت نصر به خشم رفته فرمود تا جديع را حبس كردند . در رمضان اين سال قوم جديع جمع آمده او را از حبس بيرون آوردند . جديع چون به عشاير و اقارب خود پيوست اظهار مخالفت نصر سيار نمود . نصر كسى از امراى خود را فرستاده به جديع پيغام داد كه : مرا با تو خصومتى نبود ، امّا چون تو در روى من سخنان درشت گفتى از غايت خشم خود را ضبط نتوانستم كرد ؛ اكنون هرچه خاطرخواه تو باشد چنان كنم . جديع از مصالحه ابا و امتناع نموده در برابر كلمات موحش گفت . نصر چند نوبت سخنان مصلحتآميز گفت ، امّا به جايى نرسيد . اكثر قبايل عرب كه در خراسان بودند ميل به جانب جديع كردند . نصر سيار از ايشان متوهّم شده حارث بن سريج را ، كه دوازده سال حاكم ماوراء النهر بود ، طلب داشت . حارث در مرو به او پيوست و نصر را به واسطهء آن فى الجمله استقامتى و اطمينانى حاصل شد . هم در اين سال يزيد بن وليد بيمار شده برادر خود ، ابراهيم ، و بعد از وى عبد العزيز بن حجّاج بن عبد الملك مروان را وليعهد گردانيد . يزيد در بيستم شهر ذيحجه سنهء مذكور وفات يافت . زمان سلطنتش قريب به شش ماه بود و مدّت عمرش به روايتى سى و هفت سال . در روضة الصفا آورده كه آخر كلمهاى كه بر زبان او رفت اين بود كه « وا حسرتاه ! وا اسفاه ! » مادرش ماه آفريد « 2 » بنت فيروز بن يزدجرد بن شهريار بن خسروپرويز بود . يزيد در وقت مفاخرت و مباهات خود گاهى مىگفت : أنا ابن كسرى و ابى مروان * و قيصر جدّى و جدّى خاقان « 3 » چرا كه مادر فيروز دختر شيرويه [ بود ] و مادر او دختر خاقان ، و مادر شيرويه دختر قيصر بود . بعد از فوت يزيد مردم دمشق با ابراهيم بن وليد بيعت كردند . امّا مهم او چندان استقامت نگرفت . مردم گاهى به خلافت بر وى سلام مىكردند و گاهى به امارت عبد العزيز ، و گاهى به هيچكدام .
--> ( 1 ) . هر سه نسخه : خديع كرمانى . به قياس تاريخ طبرى و الكامل تصحيح شد . ( 2 ) . نام مادر يزيد در تاريخ طبرى شاه آفريد ، در مروج الذهب ساريه ، و در الكامل شاهآفريد و شاهفرند ثبت شده است . ( 3 ) . يعنى : من پسر خسروام ، پدرم مروان است ، و قيصر [ روم ] و خاقان [ چين ] نياكان منند . - و .