قاضى احمد تتوى / آصف خان قزوينى

972

تاريخ الفي ( فارسى )

ساعات در ملازمت امير المؤمنين على مىگذرانيد و از آن حضرت استفادهء علوم و حقايق مىنمود و در اواخر ايّام زندگانى در طايف رحل اقامت انداخته به عبادت مشغول بود تا داعى حقّ را اجابت كرد . و در كتاب سير السلف آورده كه چون عبد اللّه بن عباس را تكفين كردند مرغى سفيد خوب صورت به ميان كفنش درآمده ناپيدا شد . و در بعضى كتب چنين به نظر رسيده كه مرغى به صورت مذكور آمده و بر جنازهء آن حضرت نشست و اين آيه را كه ارْجِعِي إِلى رَبِّكِ راضِيَةً مَرْضِيَّةً ، فَادْخُلِي فِي عِبادِي ، وَ ادْخُلِي جَنَّتِي « 1 » بر زبان فصيح برخواند و غايب گرديد . حاصل معنى آنكه : اى نفس بازگرد به جانب پروردگار خود ، و درآى در سلك بندگان من ، و داخل شو در جنّت من . و از سخنان ابن عباس است كه مىفرمود : اى زبان به خير متكلّم شو تا غنيمت يا بى و از شرّ ساكت باش تا سلامت باشى ، و اگر اين كار نكنى دائما در ندامت خواهى بود . و نيز از آن جانب منقول است كه مىفرمود : چون دينار و درهم مسكوك شد ابليس هر دو را برداشت و بر هر دو چشم خود نهاد و گفت شما ميوهء دل منيد و روشنايى چشم من . به قوّت شما مردم را گمراه و كافر مىكنم و به سبب شما داخل مىكنم و مردم را در آتش دوزخ . و من راضى شدم از بنى آدم به واسطهء حبّ دنيا . مروى است كه شخصى نزد ابن عباس آمد و گفت : من از راه دور آمده‌ام تا از تو پندى ياد گيرم . ايشان فرمودند : من تو را چهار كلمه پند مىدهم كه اگر به آن عمل كنى در دنيا و آخرت به عزّت باشى . اوّل آنكه اگر اميد حق سبحانه و تعالى را بر اميد خلق اختيار كنى يعنى غير از حق سبحانه و تعالى از هيچ كس اميد توقّع ندارى حقّ سبحانه و تعالى جميع اميدهاى تو را برآورد . دوّم آنكه اگر ترس خدا بر ترس خلق اختيار كنى حقّ سبحانه و تعالى تو را از جميع مخاوف و مهالك در امان خود نگاه دارد . سيم آنكه اگر امر خداى سبحانه و تعالى را بر امر خلق اختيار كنى حق سبحانه و تعالى جميع اهل آسمان و زمين را در تحت امر و انقياد تو درآورد . چهارم آنكه اگر محبت خداى تعالى را بر محبّت خلق اختيار كنى حق سبحانه و تعالى حبيب تو گردد و جميع خلق بر محبّت تو جمع شوند . بعد از آن فرمود : من از پيغمبر ، صلّى اللّه عليه و آله ، شنيدم كه مىفرمودند كه اگر جميع خلايق جمع شود كه به تو چيزى دهند كه خداى تعالى آن را به تو نخواهد ، قدرت بر اعطاى آن نخواهند داشت . هم‌چنين اگر جميع خلايق جمع شوند كه از تو دفع مضرّتى كنند ارادهء الهى

--> ( 1 ) . فجر ، 28 - 30 .