وى گرفتند و او با ايشان جنگ مىكرد و مدافعه مىنمود كه ناگاه نوفل بن ارزق شامى « 1 » خود را به عباس رسانيده حربه‌اى حوالهء عباس كرد كه دست راستش از بدن جدا شد . عباس در اين محلّ رجزى خواند كه ترجمه‌اش را ابو الفاخر چنين آورده : اگر كاست دشمن ز من دست راست * ز دين و ز مرديم چيزى نكاست پس عباس از روى مردانگى مشك آب را بر دوش چپ كشيد . دست چپش نيز بينداختند « 2 » . پس مشك را به دندان از دوش بگرفت و به ركاب دشمن را از پهلوى خود دور مىكرد كه ناگاه تيرى بر مشك آمده و سوراخ شده آبها تمام بريخت . [ 114 الف ] در اين محلّ عباس از بسيارى خون كه از آن دو زخم منكر مىرفت از اسب درافتاد و گفت : اى برادر ! برادرت را درياب . آواز او به گوش امام حسين ، عليه السّلام ، رسيد . دانست كه عباس نزديك جدّ و پدر رفته . آهى از امام حسين برآمد كه زمين كربلا از هيبت آن به لرزه درآمد . در اكثر تواريخ مذكور است كه امام حسين ، عليه السّلام ، بعد از شهادت عباس فرمود : الآن انكسر ظهرى و قلّت حيلتى . يعنى : اين زمان پشتم شكست و اندك شد چارهء من . در روضة الشهدا آورده كه در اين وقت محمّد بن انس پيش امام حسين ايستاده بود . چون آواز عباس را شنيد و گريهء امام مظلوم را ديد روى بدان موضع نهاد كه عباس افتاده بود . چون بدان جانب رسيد عباس را ديد كه از زندان فنا روى به گلستان بقا آورده . خود را بر روى وى انداخت و شيون درگرفت و جمعى سوار و پياده كه آنجا بودند به يكباره بر وى حمله نمودند و ذرّه‌ذرّه گوشت اعضاى او را به سرهاى نيزه در ربودند و او هم به شهيدان ملحق شد . پس امام حسين ، عليه السّلام ، ماند و سه پسر ايشان : يكى على اكبر ، دويم زين العابدين ، سيم على اصغر . « 3 » و گويند كه على اصغر عبد اللّه نام داشت « 4 » و به اين جهت كنيت امام حسين ابو عبد اللّه مقرّر شده . در روضة الشهدا مذكور است كه چون امام حسين را از ياران و برادران كسى نماند سلاح بر

--> ( 1 ) . در ابصار العين ، حكيم بن طفيل الطانى السنبسى به عنوان كسى كه دست راست عباس بن على را بينداخت معرفى شده است ؛ - حماسه‌سازان كربلا ، ص 96 . ( 2 ) . زيد بن ورقاء دست چپ آن حضرت را بينداخت ؛ - پيشين . ( 3 ) . به نظر اكثر مورّخين حضرت عباس آخرين جنگاورى بود كه از سپاه امام حسين ( ع ) به شهادت رسيد . پس از او بچه‌هاى كوچك از خاندان ابو طالب كه سلاحى نداشتند به شهادت رسيدند . ( 4 ) . عبد اللّه بن حسين در مدينه متولد شده و مادر وى رباب ، دختر امرء القيس بن عدى ، بود . على اصغر لقب امام سجاد ( ع ) است كه نسبت به برادر علىّ شهيد ، ملقّب به على اكبر ، كوچكتر بوده است ؛ - التنبيه و الإشراف ، ص 263 ؛ شذرات الذهب ، ج 12 ، ص 66 ؛ حياة الحيوان ، ج 1 ، ص 169 ؛ الذريعه ، ج 2 ، ص 458 ؛ نور الأبصار ، ص 194 .