و گفت : اين صورت را مىشناسيد ؟ گفتيم : بلى ، اين صورت محمّد رسول اللّه است . و در گريه افتاديم . قيصر نيز به تعظيم آن صورت برخاست و نشست و گفت : شما را سوگند مىدهم كه اين صورت محمّد است ؟ گفتيم : بخداى چنين است و گوئيا او را حاضر مىبينيم . پس زمانى به جانب ما نگريست و گفت : اين صورت پيغمبر آخر الزمان است و تعجيل من در ظاهر ساختن و آخر و اوّل نمودن ، آزمايش شما بود . و قيصر بعد از آن صورت صورت پيغمبران ديگر را آورده به ما نمود . گفتيم : ما دانستيم كه اين همه موافق ذو [ و ] الصّورند و از صدق و صفاى صورت پيغمبر خود دانستيم كه همه بر طبق واقع تصوير يافته ، و اين صندوق در خزينهء ملك از كجا آمد و چگونه رسيد ؟ جواب داد كه ابو البشر از حضرت واهب الصور مسألت نمود كه صورت اولاد او را كه به سعادت نبوّت امتياز دارند ، به وى نمايد . حقّ سبحانه و تعالى تصوير اين صور نموده به وى فرستاد و اين صور در مغرب‌زمين در خزانهء آدم بود و از پدران به پسران انتقال مىيافت . چون ذو القرنين به مغرب رفت . صورتها را ديده از روى آنها اينها را تصوير كرد و اين صورتهاست كه دانيال تصوير كرده و اكنون كه شما صورت پيغمبر خود را شناختيد مرا وثوقى تمام به صحّت اين مرام پيداست ، و چه بودى كه مرا توفيق رفتن مكّه و مدينه و حجاز ميسّر شدى تا به خدمت اصحاب دين به سر بردمى و اين حال را سعادت شمردمى ! امّا چكنم كه دل از سلطنت و فرمانروايى برنمىتوانم گرفت . و در اين سال قيصر برادر خود ، بيدارق ، را با پنجاه هزار مرد جرّار به جهت دفع اعراب به نواحى فلسطين فرستاد و چون به انطاكيه شتافته به اجتماع عساكر فرمان داد ، عمرو عاص كيفيت حال را به دار الخلافه به خليفه معروض داشت . خليفه عجالة الوقت هاشم بن عتبة بن وقّاص « 1 » را با سه هزار مرد به مدد امراء شام ارسال داشت . چون غلبهء عساكر عجم به سمع خلفاء عرب رسيد عمر گفت : تا چند خالد در يمن فرمانروايى كند ؟ با لشكر عراق پيوندد و اين خدمت را به تقديم رساند . و نامه‌اى به خالد نوشت كه : اى خالد ، با تمامى اصحاب و اخوان بيقين بدانيد كه غزوات فرض است و فوق همهء طاعات و عبادات است . بجدّ تمام از يمن متوجّه عراق شو و با مثنّى همراه شو و دست يكى دار و به اتّفاق آن عساكر با اعجام جنگ و نبرد كن . و نامه را به ابو سعيد خدرى « 2 » دادند كه : برو و به خالد برسان و او را قهرا و قسرا

--> ( 1 ) . از جملهء صحابهء رسول اللّه ( ص ) ، برادرزادهء سعد بن ابى وقّاص ، از سرداران بنام عرب ، و ملقّب به مرقال بود ؛ كه در روز فتح مكّه اسلام آورد و در جنگ يرموك چشمش آسيب ديد و به اعور مشهور شد . تاريخ مرگش به سال سى و هفتم هجرى بوده است . ( 2 ) . مراد ، سعد بن مالك بن سنان بن ثعلبهء انصارى خزرجى ، صحابى مشهور است . وى از حفّاظ مكثرين بوده . در سن