قاضى احمد تتوى / آصف خان قزوينى
671
تاريخ الفي ( فارسى )
و از ابن سيرين منقول است كه معاوية بن ابى سفيان در وقت وفات خود مىگفت : يومى يا حجر اطول من يومك . يعنى : روز من اى حجر از تو درازتر است . « 1 » و در اين سال زياد بن ابيه ، ربيع بن زياد الحارثى را ايالت خراسان داد و با او پنجاه هزار سوار از لشكر بصره و كوفه با اهل و عيال به خراسان فرستاد . چون ربيع به خراسان رسيد و ولايت قهستان را عنوة « 2 » فتح نمود و اتراكى كه در نواحى قهستان بود همه را به قتل رسانيد ، إلّا طايفهاى كه ايشان را نيزك طرخان مىگفتند ، باقى مانده بودند . ايشان را نيز قسينية بن مسلم در ايّام ايالت خود به قتل رسانيد و بلخ را به صلح گرفت . و در اين سال از اصحاب رسول ، صلّى اللّه عليه و آله ، به دار السّلام مشرّف شده و ابو بكره نفيع بن الحارث نيز در موضع سرف به دار البقا انتقال فرمود . اتّفاقا در همان موضع به صحبت آن حضرت ، صلّى اللّه عليه و آله ، اختصاص يافته بود . بعضى وفات امّ المؤمنين ميمونه « 3 » را از جمله وقايع اين سال و بعضى شصت و سيم از هجرت و بعضى شصت و ششم از هجرت نيز گفتهاند ؛ « 4 » و اللّه اعلم بحقايق الامور . و امير حاج در اين سال يزيد بن معاويه بود .
--> ( 1 ) . مثلى است عربى به معناى « گرفتارى من در مورد تو سخت و طولانى است . » و نيز آمده است كه معاويه به هنگام جان دادن مرتّب كابوس حجر بن عدىّ را مىديد و فرياد مىكشيد : « اى حجر ! مگر من چه بدى در حقّ تو انجام دادهام ! » و ابن اثير از قول همين ابن سيرين ( دانشمند ايرانى ) گويد : شنيدم كه معاويه هنگام مرگ مىگفت : روز حساب من نزد تو اى حجر بسى دراز و سخت خواهد بود ؛ - الكامل ، ج 5 ، ص 28 . ( 2 ) . عنوة : به جنگ . - و . ( 3 ) . ميمونه ، دختر حارث ، آخرين همسر رسول اللّه ( ص ) بود . وى قبل از اينكه به نكاح رسول اللّه ( ص ) درآيد نخست همسر مسعود ثقفى و بعد همسر ابورهم بن عبد العزى بود و در سال هفتم هجرى به عقد آن حضرت درآمد . ( 4 ) . از ديگر كسانى كه در اين سال درگذشتند جرير بن عبد اللّه بجلّى و سعيد بن زيدند .