قاضى احمد تتوى / آصف خان قزوينى
658
تاريخ الفي ( فارسى )
من است . فرمودند : برادرى چيست ؟ گفت : برادرى همراهى نمودن است در وقت شدّت و محنت . گفتند : جُبن و بددلى كدام است ؟ عرض كرد : جرأت نمودن بر دوست و روى گرداندن از دشمن . فرمودند : غنيمت چيست ؟ گفت : ميل به تقوى و پرهيزگارى و عدم ميل به زيب و زينت . گفتند : حلم كدام است ؟ گفت : حلم فروبردن خشم است وقت قدرت بر انتقام . فرمودند كه : غنا كدام است ؟ گفت : غنا رضاء نفس است به آنچه قسمت كرده خداى سبحانه و تعالى جهت او اگر چه اندك باشد . فرمودند : فقر چيست ؟ گفت : آرزو كردن همه چيز را . بعد از آن فرمود : كودنى كدام است ؟ عرض كرد : كودنى بازى كردن به ريش است و بسيار آب دهن انداختن وقت مخاطبه . فرمودند : جرأت كدام است ؟ گفت : جرأت موافقت اقران خود است . گفتند : كلفه چيست ؟ گفت : كلفه عبارت از سخن مالا يعنى است . فرمودند : مجد و بزرگى چيست ؟ گفت : عفو جرايم و عطاء غرايم ؛ يعنى بخشيدن گناهان و دادن تاوان . فرمودند : عقل چيست ؟ عرض كرد : عقل عبارت است از نگاهداشتن دل چيزى را كه در او وديعه نهند . گفت : بىحيائى كدام است ؟ فرمود : بىحيا [ يى ] عبارت است از دشمنى با امام و پيشواى خود و سخن بلند گفتن در مجلس او . فرمودند : سفاهت چيست ؟ گفت : سفاهت متابعت دو نان و مصاحبت گمراهان است . در كشف الغمّه آورده كه روزى امام حسن ، عليه السّلام ، حلّههاى فاخر پوشيده و بر مركب تازىنژاد سوار شده متوجه مسجد شد و موالى و مماليك بسيار به زيب و زينت تمام در ملازمت آن حضرت بودند . اتّفاقا در اثناء راه پيرى يهودى ، كه بيمارى و فقر او را از زندگانى خود بيزار ساخته بود ، مىگذشت . چون امام را به اين حال مشاهده نمود پرسيد : اين كيست ؟ گفتند : حسن به على است . يهودى پيش آمد و گفت : يابن رسول اللّه انصاف كن با من در قول جدّ خود كه گفته الدّنيا سجن المؤمن و جنّة الكافر ؛ يعنى : دار دنيا زندان مؤمنان است و بهشت كافر . معلوم است كه اين حال كه من دارم هيچ زندانى ندارد و اين حالت كه تو دارى بعينه حال بهشت است كه نشان مىدهد . پس امام حسن فرمود : اى پير يهودى ، اگر نظر كنى به سوى آنچه حقّ سبحانه و تعالى از براى من و ساير مخلصان محمّد رسول اللّه ، صلّى اللّه عليه و آله ، در بهشت عدن خود آماده و مهيّا ساخته ، كه هيچ چشمى نديده و هيچ گوشى نشنيده بلكه بر خاطر هيچ احدى نگذشته ، هر آينه مىدانى كه من در اين سراى در زندانم ؛ و همچنين اگر ملاحظه نمايى آن چيزى را كه از جهت تو و امثال تو از منكران محمّد مصطفى ، صلّى اللّه عليه و آله ، در دوزخ مهيا و آماده ساخته ، هرآينه مىدانى كه اين نشأه تو را عين بهشت است . و به صحّت رسيده به روايات موافق و مخالف كه امام حسن ، عليه السّلام ، بيست و پنج حجّ