ذكر وقايع سال بيست و ششم از رحلت خير البشر ، عليه و آله التحيّة من الملك الاكبر « 1 » در غرّهء محرّم سنه ستّ و عشرين از رحلت آن حضرت كه سال سى و ششم از هجرت است ، حضرت امير المؤمنين عمّال را به اطراف روانه ساخت . اوّلا ولايت شام را به نام عبد اللّه بن عباس تعيين كرد . ابن عباس از قبول ايالت آن ولايت ابا نمود « 2 » و گفت : يا امير المؤمنين ، معاويه آنجاست و او را هواخواه بسيار است و از صحابهء رسول ، صلّى اللّه عليه و آله ، نيز مىدانى كه طايفه‌اى بدانجانب رفته‌اند و هيچ شكّى نيست كه اگر او را عزل كنى اظهار خلاف خواهد كرد . پس او را حاليا برقرار سابق بر عمل بگذار . امير المؤمنين گفت : هيچ شرف و كرامتى معاويه و بنى اميّه را نيست كه موجب توليت چنين اعمال باشند . پس سهل بن حنيف الانصارى را والى شام ساخت . عبد اللّه بن عباس را والى يمن گردانيد و يعلى بن اميّة التميمى را كه حاكم آن ولايت بود عزل فرمود . عثمان بن حنيف « 3 » را به حكومت بصره فرستاد . عمارة بن هشام « 4 » را والى كوفه ساخت . قيس بن سعد بن عباده را به ايالت مملكت مصر تعيين كرد . امّا يعلى بن اميّه « 5 » چون خبر عزل خود را شنيد ، بيت المال را از نقود و اقمشه خالى نمود و

--> ( 1 ) . ش : ذكر عزل عمّال عثمان و مخالفت زبير و طلحه و متوجّه شدن عايشه به بصره و تهييج آن جماعت . ( 2 ) . استاد محمود مهدوى دامغانى در خصوص امتناع ابن عبّاس از قبول امارت شام - كه خوف جان خويشتن را داشت - مىنويسد : « ملاحظه مىكنيد كه اطاعت ابن عباس از امير المؤمنين على ( ع ) فقط در حدّ حرف و زبانى بوده است . » ؛ - نهاية الأرب ، ج 5 ، ص 111 ، پابرگ . ( 3 ) . عثمان و سهل : پسران حنيف ، از صحابهء رسول اللّه ( ص ) و از بزرگان قبيلهء اوس بودند . ( 4 ) . نويرى اين شخص را عمارة بن شهاب ذكر كرده است . ( 5 ) . يعلى بن اميّة بن ابى عبيدة بن همام بن الحارث . . . كه به يعلى بن منيه نيز مشهور است و در منابع تاريخى به هردو