ذكر وقايع سال يازدهم از فوت رسول ، صلى اللّه عليه و آله و بيست و يكم از هجرت . چون سال يازدهم از فوت آن سرور روى نمود و وقايع كليه واقع شد ، از آن جمله فتح نهاوند بود كه به دست نعمان بن مقرّن [ مزنى ] ميسّر شد و شرح آن واقعه بين الاجمال و التفصيل آنكه : چون خبر عزل سعد بن [ ابى ] وقّاص « 1 » به سمع يزدجرد رسيد فرح و شادى تمام نموده به جمع لشكر و تهيّهء اسباب محاربه مشغول شد و وسايط بسيار انگيخت تا اهل رى و خراسان و همدان و نهاوند با وى در محاربهء اهل اسلام [ هم‌عهد شده ] به اندك وقتى [ 15 الف ] جمعى كثير از عجم فراهم آمدند . گويند صد و پنجاه هزار مرد از پياده و سوار جمع شدند و فيروزان ، كه از مشاهير مبارزان عجم بود ، به سردارى آن لشكر مقرّر گشت . عبد اللّه بن عتبان - كه سعد بن ابى وقّاص در وقت برگشتن از كوفه جاى خود به او داده بود و حكومت به او بازگذاشته - قريب بن ظفر [ عبدى ] را براى انهاء « 2 » اين خبرها نزد امير المؤمنين عمر فرستاد . و روايتى ديگر آنكه هنوز سعد در حدود كوفه بود كه خبر لشكر عجم به دو رسيد ، و چون به مجلس خلافت‌پناه درآمد آن خبر را به عرض رسانيد و بعد از آن قريب بن ظفر نامهء عبد اللّه بر آن طبق آورد . خليفه چون بر مضمون نامه وقوف يافت منادى فرمود تا مهاجر و انصار و ساير اكابر اسلام

--> ( 1 ) . در باب عزل سعد وقّاص به دنبال شورش جمعى از سپاهش در كوفه - العبر ، ج 1 ، ص 541 . ( 2 ) . انهاء خبر - گزارش دادن . - و .