حرمين واقع است سايه [ بان ] ها و بناها سازند و هرچاهى كه در راه بود پاك كنند . و در اين سال امير المؤمنين عمر مسجد نبى ، عليه السّلام ، را نيز از آنچه بود وسيع‌تر ساخت . و هم در اين سال امّ كلثوم بنت امير المؤمنين علىّ بن ابو طالب ، عليه السّلام ، را عقد بست و مهر او را چهار هزار درم گردانيد . و روز ديگر چون اعيان مهاجر و انصار به مجلس وى درآمدند گفت : مرا تهنيت و مباركباد گوييد . گفتند : چه بوده است ؟ گفت : امّ كلثوم بنت علىّ بن ابى طالب را در حبالهء نكاح درآورديم ؛ چه ، از پيغمبر ، صلّى اللّه عليه و آله ، شنيده‌ام كه فرمود : هر نسب و سبب در روز قيامت منقطع خواهد شد غير از نسب و سبب من . و چون سلسلهء قرابت من به آن سرور از حيثيت نسب و سبب متّصل بود خواستم كه مصاهرت را نيز به آن منضم كنم . و در اين سال بعضى از بلاد اهواز فتح شد و از آن جمله شهر نصيبين بود ، و بقول اكثر و نزد بعضى اين فتح در سال ششم از رحلت واقع شد . مجمل آنكه امير المؤمنين عمر ، رضى اللّه عنه ، اشاره به سعد بن ابى وقّاص فرمود تا لشكر به اطراف كشور بفرستد و بلاد جزيره را مقدّم دارد . « 1 » پس سعد ، عياض بن غنم و ابو موسى اشعرى و پسر خود عمر را با لشكر فراوان به جانب جزاير روان گردانيد . ايشان رفتند و اوّل شهرستانها « 2 » را مسخّر كردند ، و عياض همانجا توقّف نمود و ابو موسى اشعرى را به جانب نصيبين فرستاد و عمر بن سعد به رأس العين رفت و اهل آن موضع در ربقهء اطاعت و انقياد درآمدند ، مگر بنو تغلب كه سر از متابعت عرب تافته به روم پيوستند . بعد از وصول اين خبر به امير المؤمنين عمر ، رضى اللّه عنه ، نامه‌اى به هرقل روم نوشت و در آن نامه قسم ياد كرد كه : اگر نصاراى بنو تغلب را از مملكت روم به ما باز نفرستى ، فرمايم همهء ترسايان را كه در ممالك اسلاميه متوطّن‌اند از وطن مألوف به اقبح وجوه اخراج كنند و قلاع و بقاع روم را به غارت و تاراج دهند . هرقل از هيبت اين خطاب ترسيده در زمان حكم كرد كه بنو تغلب را از روم نزد خليفه فرستند . ايشان امير المؤمنين را ديدند و التزام نمودند كه هرسال زكات مال خود را دو چندان به بيت المال رسانند و اسم جزيه در ميان نباشد .

--> ( 1 ) . تاريخ‌نويسان دربارهء فتح جزيره - كه سرزمينهاى محصور ميان دجله و فرات بودند - اختلاف نظر دارند ، برخى فتح اين مناطق و ارمنيه را ضمن فتوحات مردم عراق آورده‌اند ، و برخى مىگويند آن دو را اهل شام فتح كرده‌اند . و بيشتر عقيده بر اين است كه مردم شام آن را فتح كرده‌اند ؛ - نهاية الأرب ، ج 4 ، ص 150 . ( 2 ) . مراد از شهرستانها ، دو شهر رها و حرّان است كه عياض آن دو را به صلح فتح كرد . رها شهر قديمى است در محلّ شهر كنونى اورفه در جنوب تركيهء آسيايى . بناى رها را به نمرود نسبت مىدهند . و حرّان نيز شهرى است قديمى بين اورفه و رأس العين كه امروزه به فاصلهء سى و پنج كيلومترى جنوب شرق تركيهء آسيايى قرار دارد . حرّان منزل ابراهيم پيغمبر بوده است ؛ - كتاب مقدس ، سفر پيدايش باب 11 ، آيهء 31 . و مخصوصا به عنوان مركز عمدهء صابئين شهرت دارد .