أحمد بن حامد كرمانى
مقدمه 30
تاريخ افضل ( بدايع الأزمان في وقائع كرمان ) ( فارسى )
و نيز : « چنان كه در خاتمه بتفصيل تحرير خواهد يافت و غز باوى پيوست . . » تاريخ تصنيف بدايع الازمان - ابن شهاب در تاريخ سلاجقهء كرمان آورده است : « . . . و كار به آنجا رسيد كه كرمان كه در عموم عدل و شمول امن و دوام خصب و فرط راحت و كثرت نعمت فردوس اعلى را دوزخ مىنهاد ؛ امروز در خرابى ديار لوط و زمين سبارا سه ضربه شده . باز سر قصه رويم كه اين محنتى بىپايانست و دردى بىدرمان و تاريخ جمع اين سواد كه سال سى و نهم است از وفات ملك طغرلشاه و هرروز آب اين واقعه متكدرترست و مزاج صلاح كرمان متغيرتر . » بنا بقول خود افضل الدين وفات ملك طغرلشاه 20 فروردينماه سال 558 خراجى است و باز بقول او اسفندماه سال 558 خراجى موافق بوده است با سال 566 هلالى و جلوس طغرلشاه و مرگ محمد شاه « 6 شهر جمادى الاولى سنهء 551 موافق 544 خراجى » و بدينقرار در آن تاريخ اختلاف سال خراجى و قمرى نزديك هشت سال بوده - است و چنان كه اين هشت سالرا بسال 558 خراجى بيفزائيم ، تا تاريخ هلالى شود كه 566 باشد « تاريخ جمع اين سواد » يعنى بدايع الازمان كه 39 سال پس از مرگ طغرلشاه است ، مىشود سال 605 هلالى . آخرين عبارتى كه در تاريخ چاپى محمد بن ابراهيم ، از قلم افضل الدين دانستيم اينست : « در آخر جمادى الاولى سنه 606 صاحب عادل فخر الدين صدر الاسلام و المسلمين به حكم وزارت سايهء اقبال بر ممالك كرمان افكند و اين خرابه را بمقدم بزرگوار مشرّف گردانيد . » پس ظنّ بسيار قوى بلكه يقين داريم كه تاريخ خاتمهء تصنيف بدايع الازمان همان جمادى الاولى سال 606 است و اين تاريخ با سال 605 كه فوقا با حساب خود افضل - الدين به آن رسيديم ، فقط چند ماهى اختلاف دارد و چنان كه هر ماه هلالى و خورشيدى در هريك از سنواتى كه افضل در ضمن تاريخ خود آورده است ، مطابقه و يا با حساب دقيق نجومى تعيين شود ؛ شايد اين چند ماه اختلاف نيز مرتفع گردد .