ذبيح الله صفا

1523

تاريخ ادبيات در ايران ( فارسى )

ساخته شده است « 1 » . مهر و ماه داستان عشق مهر پسر خاورشاه با ماه دختر پادشاه مشرق است . نسخه‌هايى از آن در كتابخانهء ديوان هند ( بشمارهء فهرست 805 ) « 2 » و كتابخانهء ملى پاريس « 3 » و كتابخانهء موزهء بريتانيا و كتابخانهء بودليان و جز آنها موجودست « 4 » . درين داستان مهر شاه يا شاهزاده مهر با ياران خود كه در ميانشان ارميا نام پزشكى كه شاگرد لقمان بود ديده مىشود ، در سير و سياحتند تا بجزيرهء دوال پايان و از آنجا بسرانديب مىرسند و در آن جزيره بر كوه برشده گور آدم صفى را زيارت مىكنند . درين كتاب از سرگذشت چند عاشق و معشوق سخن مىرود : مهر با ماه ، عندليب با گلعذار ، نيك اختر با زهره ، مشترى با عذرا ؛ و نام عيارانى هم برسم داستانهاى قديم در آن ديده مىشود مثل نسيم عيار و ظلمت عيار ؛ و ضمنا در آن از پادشاهى بنام ابرفرنگى ياد مىشود و قصه چنين پايان مىيابد كه خاورشاه پادشاهى بفرزندش مهر واگذار كرد و خود بعبادت مشغول گشت . نسخه‌يى ازين داستان در مجموعهء شمارهء 1490 . Suppl كتابخانهء ملى پاريس ملاحظه شد ، نثرى روان دارد و تاريخ تحرير آن 1167 ه است و بعيد نيست كه اندكى پيش از آن تاريخ در سرزمين هند نگاشته شده باشد . نوش‌آفرين‌نامه داستانيست در شرح پادشاهى جهانگير شاه كه در نود سالگى بدعاى يكى از پارسايان صاحب دخترى شد بنام نوش‌آفرين گهرتاج و موضوع اصلى رمان ماجراهاى شگفت‌انگيز اين دختر و دلاوريهاى او در

--> ( 1 ) - نسخهء آن در كتابخانهء ديوان هند ( اينديا آفيس ) موجودست بشمارهء فهرست 847 ( ج 1 س 542 ) . ( 2 ) - ايضا ج 1 ص 529 . ( 3 ) - در مجموعهء شمارهء 1490 . Suppl ( 4 ) - و نيز بنگريد بترجمهء تاريخ ادبيات فارسى هرمان اته ص 219 - 220 و فهرست بلوشه ج 4 ص 41 - 42 .