استنساخ شده است « 1 » . اگرچه قصهء ابو مسلم مروزى را بايد در شمار داستانهاى مذهبى رايج عهد صفوى آورد ولى مطلب مهم آنست كه اين داستان از دورانهاى پيش بعهد صفوى رسيد ، منتهى در اين عهد با تصرفاتى كه در نسخه‌برداريهاى پياپى از آن شده متنهايى بوجود آمده است كه حكم تحريرهاى تازه‌يى دارند و در همگى آنها سستى و فساد در عبارتها و نحوهء بيان مطلب آشكارست . اين نكته هم شايستهء نگرش است كه غالب نسخه‌هاى باقىمانده ازين داستان آنهاست كه در هندوستان و پاكستان امروزى استنساخ شده « 2 » و ازينجا روشن مىشود كه اگرچه تحريم قصهء ابو مسلم بوسيلهء عالمان شيعى در ايران خالى از تأثير نبوده است ، ولى بهرحال از رواج آن در ايران پيش‌گيرى ممكن نگرديد « 3 » و حتى روايتهايى از آن در كتابهاى ديگر بمناسبت از نو تحرير شد چنان كه در انيس المؤمنين « 4 » و نيز در رسالهء انسابيه « 5 » مىبينيم . درين رسالهء اخير داستان نهضت ابو مسلم مروزى با خردك آهنگر و احمد زمجى ( يا : زنجى ) آمده كه « تخم بنى مروان را از زمين برانداختند ولى ابو مسلم با بنى عباس نجنگيد تا او را شهيد كردند » « 6 » . در اين رسالهء انسابيه كه در ذكر نسب سادات طبرستان يا كياهاى

--> ( 1 ) - فهرست ريو ص 819 . ( 2 ) - بنگريد بنسخه‌هاى موجود در كتابخانهء ملى پاريس و محل استنساخ آنها ، فهرست بلوشه ، ج 4 ص 37 - 39 و بمقالهء آقاى دكتر محمد جعفر محجوب در ايران‌نامه شمارهء 3 سال چهارم حواشى ص 410 - 412 . ( 3 ) - همين جلد و همين بخش ص 1511 . ( 4 ) - چاپ تهران 1363 شمسى ص 140 - 180 . ( 5 ) - نسخهء اين كتاب ظاهرا تاريخى و واقعا داستانى يا مخلوط و مشوب در كتابخانهء مركزى دانشگاه تهران همراه چند رسالهء ديگر موجودست . بنگريد بفهرست آن كتابخانه ، ج 2 ص 669 - 670 ذيل منشور يا نسبنامهء پادشاهان طبرستان ؛ و نيز همان مأخذ ص 655 . ( 6 ) - نقل از همان مأخذ ص 670 .