بين امراى پنجگانه‌اشان نظام الملك ، عادل خان ، قطب الملك - عماد الملك - قاسم بريد باتمام مىرسد . اين سرداران اخير به ترتيب پادشاهيهاى زيرين را تشكيل دادند : نظامشاهيان در احمدنگر - عادلشاهيان در بيجاپور - قطبشاهيان در گلكنده - عمادشاهيان در برار - بريدشاهيان در بيدار . خورشاه از ميان اين دولتها كه از تجزيهء قلمرو بهمنيان پديد آمده بود ، نخست با نظامشاهيان و در پايان عمر با قطبشاهيان سروكار داشت چنان كه گذشت . باتوجه بفهرستى از محتويات كتاب كه مؤلف آن ترتيب داده ، و بسيار كلى و مجمل است ، وسعت دامنهء مطالب در تاريخ ايلچى نظامشاه معلوم مىگردد ، و اگر خواننده با صبر بيشتر و حوصلهء وسيعترى بتجزيه و تحليل موضوعات اين كتاب بپردازد ، بيش از اينها بارزش و اهميت آن پى خواهد برد . اين كتاب با زبانى ساده نوشته شده و از زياده‌رويهاى منشيانه و درازگويىهاى متصنعانه در آن نشانى نيست مگر آنكه از مأخذهايى كه خورشاه زيردست خود داشت گاه اثرهايى پذيرفته باشد . 21 - سامى « 1 » ابو النصر سام ميرزا دومين پسر شاه اسمعيل صفوى ، روز سه‌شنبه بيست و يكم شعبان سال 923 ه

--> ( 1 ) - دربارهء او بنگريد به : * آتشكدهء آذر بتصحيح مرحوم دكتر سادات ناصرى ، ص 62 - 63 . * ايضاح المكنون ، اسماعيل پاشا البغدادى ، ستون 250 . * هدية العارفين ، اسماعيل پاشا البغدادى ، استانبول 1951 ، ج 1 ، س 382 . * مجمع الفصحاء هدايت ، ج 1 ، ص 31 . * تاريخ تذكره‌هاى فارسى ، ج 1 ، ص 155 - 157 . * فهرست نسخه‌هاى خطى فارسى كتابخانهء ملى پاريس ، بلوشه ، ج 2 ص 319 . * فهرست نسخه‌هاى خطى فارسى كتابخانهء موزهء بريتانيا ، چارلز ريو ، ص 367 - 368 . -