ذبيح الله صفا
1644
تاريخ ادبيات در ايران ( فارسى )
حيوة الانسانست زيرا كه معرفت او سبب حيوة ابدى انسانست » و ترجمهء خود را به سلطان سليمان خان بن سلطان سليم تقديم داشت و نه آنچنانكه حاج خليفه گفته است به « سلطان سليم خان القديم » كه مقصودش سلطان سليم اول ياد شده در همين گفتار بوده است . ترجمهء حيوة الحيوان [ يا بهتر بگوييم حيوة الانسان ] در يك مقدمه و بيست و هشت فصل مربوط به بيست و هشت حرف الفبا [ ى عربى ] است . نسخهيى از آن بشمارهء 333 . Suppl و بشمارهء فهرست 816 در كتابخانهء ملى پاريس موجودست كه بتاريخ 933 ه يعنى در حيات مترجم بدست ابراهيم بن على شربتى در استانبول استنساخ گرديد . ديگر از اثرهاى حكيم شاه محمد حواشى بر تهافت مولى مصطفى بن يوسف مشهور بخواجهزادهء برسوى ( م 893 ه ) است كه حاجى خليفه بسبب اهميتش آن را با عنوان « تهافت حكيم شاه محمد القزوينى » ثبت نموده است « 1 » . موضوع كتاب خواجهزاده محاكمه بين تهافت الفلاسفهء حجة الاسلام ابو حامد محمد بن محمد غزالى طوسى ( م 505 ه ) و تهافت التهافت قاضى ابو الوليد محمد بن احمد بن رشد المالكى معروف به « ابن رشد » ( م 595 ه ) است . ديگر از اثرهاى حكيم شاه محمد شرح ايساغوجى اثير الدين ابهرى « 2 » است كه چندين شرح بر آن نوشته شده و يكى از آنها از همين حكيم شاه محمد است « 3 » . ديگر حاشيهء اوست بر يكى از شرحهاى متعدد عقائد نسفى . كتاب العقايد تأليف گرانمايهييست از شيخ نجم الدين ابو حفص عمر بن
--> ( 1 ) - كشف الظنون ، ستون 513 . ( 2 ) - دربارهء او بنگريد به همين كتاب ، ج 3 ، چاپ پنجم ، 1366 ، ص 247 و بكشف الظنون ، س 206 . ( 3 ) - ايضا كشف الظنون ، س 208 .