ذبيح الله صفا

1629

تاريخ ادبيات در ايران ( فارسى )

14 - شاه طاهر دكنى دربارهء او پيش ازين با تفصيل نسبى در شمار شاعران سخن گفته « 1 » و ديده‌ايم كه او در سال 926 هجرى چگونه از چنگ قورچيان شاه اسمعيل جان بدر برد و خود را بدكن رسانيد و در آنجا چه مقامهايى يافت و چطور مذهب مؤمنيه از مذاهب اسمعيليه را در آن ديار شيوع داد . اما اينجا اشاره‌يى خواهم داشت ببعضى از تأليفات او مانند : حاشيه بر تفسير بيضاوى ؛ شرح تهذيب اصول ؛ حاشيه بر الهيات شفا ؛ رساله‌يى در معما ؛ شرح باب حادى عشر در كلام ؛ شرح رسالهء جعفريه در فقه ؛ رساله‌يى فارسى در احوال معاد ؛ رسالهء انموذج العلوم ؛ رساله‌يى در علم انشاء ؛ مجموعهء منشآت و جز آنها . از رسالهء او در علم انشاء نسخه‌هايى در دستست « 2 » و آن در ذكر فرنهادها ( قاعده‌ها ) ى نامه‌نگارى و انشاء است با آوردن نمونها كه شاه طاهر بسال 938 ه در هند تأليف و تنظيم كرد . و اما مجموعهء منشآت او موسوم به انشاء شاه طاهر همانست كه بانشاء روح‌افزا هم شهرت يافته و از آن نسخه‌هايى در دستست و من نسخه‌يى ازين مجموعه را بشمارهء 2114 . Suppl در كتابخانهء ملى پاريس بتمامى مطالعه كرده و يادداشتهايى از آن فراهم آورده‌ام كه اينك بخلاصه‌يى از آنها اشاره مىشود : انشاء روح‌افزا از شاه طاهر متضمن مقدارى از نامه‌هاى اوست كه بسلاطين ايران ( شاه تهماسب ) و هند ( پادشاهان جزء دكن ) يا بمردم ديگر نوشته است . چند نامه هم بانشاء او از جانب نظام شاه دكن بشاه تهماسب صفوى نوشته شده است . نامه‌يى را هم شاه تهماسب بسلطان قلى قطب شاه نوشته بود و چون تا رسيدن آن نامه او مرده بود جانشينش ابراهيم قطب شاه

--> ( 1 ) - همين جلد ص 662 ببعد و مأخذهايى كه آنجا دربارهء او و پيروانش نشان داده شده است . ( 2 ) - و از آن جمله در كتابخانهء ديوان هند كه عنوانش چنين است : « رساله در بعضى از قواعد علم انشاء و بعضى از مكاتيب شاه طاهر دكنى بشمارهء فهرست 2056 ( فهرست آن كتابخانه ، ج 1 ، س 1139 ) .