ذبيح الله صفا

1627

تاريخ ادبيات در ايران ( فارسى )

و نيز كتاب حرز الامان من فتن آخر الزمان را حاجى خليفه رسالهء فارسى مختصرى از آثار ملا حسين كاشفى شمرده است « 1 » ، و اسمعيل پاشا هم كه فهرست بسيارى از كتابهاى فائت از كشف الظنون را در ايضاح المكنون آورده بهيچيك از كتابهاى مذكور اشاره نكرده است ، پس يا كتابهايى كه ابو الفضل منشى از آثار خود ذكر كرده بجز فراست‌نامه و دستور السلطنه مفقود شده و يا تأليف آنها بپايان نرسيده و متروك مانده بود . و اما دستور السلطنه كه در آغاز اين مقال بدان اشاره كرده‌ام بنام سلطان سليمان اول در پنج مقصد نوشته شده و در هريك از آنها بآيينى از آيينهاى ملك‌دارى اشاره شده است بدين شرح : « در بيان سلطنت و حكومت صورى و شرايط آن - در بيان حال ملوك و سلاطين و بيان وجوب رعايت شفقت با زيردستان - در شرح خلافت معنوى - در سيرت انبيا و رسل كه بخلافت صورى و معنوى آراسته بودند - در بيان عدالت . » از احوال ابو الفضل منشى اطلاع بيشترى بدست نيامد و چون كتاب را بنام سلطان سليمان نوشته و معاصر او بوده ، پس در شمار نويسندگان سدهء دهم هجرى درمىآيد كه در روم بسر مىبرده و در دستگاه خواندگاران خدمت دبيرى فارسى مىكرده است . 13 - عبد الوهاب همدانى عبد الوهاب بن جلال الدين محمد همدانى از مؤلفان نيمهء اول سدهء دهم هجريست . از ترجمهء حالش فعلا اطلاعى ندارم و تنها معرّف او كتاب پرارزشى است كه ازو مانده و آن كتاب ثواقب المناقب اوست كه بسال 947 تأليف كرده و از آن نسخه‌يى بشمارهء فهرست 631 در كتابخانهء ديوان هند موجود است « 2 » . ثواقب المناقب تحرير

--> ( 1 ) - كشف الظنون ، ستون 646 . ( 2 ) - بنگريد بفهرست نسخه‌هاى خطى فارسى كتابخانهء ديوان هند ، اته ، ج 1 ، ستونهاى 259 - 260 .