ذبيح الله صفا

1624

تاريخ ادبيات در ايران ( فارسى )

ادبست كه در تأليف و ترجمهء كتابهاى دينى به فارسى سهم عمده‌يى دارد . وى از عالمان عهد شاه اسمعيل ( م 930 ه ) و پسرش شاه تهماسب ( 930 - 984 ه ) و از شاگردان محقق كركى است . استادان ديگرى نيز داشته است ( غياث الدين جمشيد زوارى مفسر و سيد امير عبد الوهاب بن على استرابادى از مشاهير آغاز عهد صفوى ) . از شاگردان معروف او ملا فتح الله كاشانيست كه جداگانه معرفى خواهد شد . - تاريخ وفاتش را اسماعيل پاشا البغدادى در ايضاح المكنون ( ذيل ترجمة الخواص ) در حدود 960 و در هدية العارفين ( ذيل الزوارى ) بعد از سال 960 ه نوشته است . ميرزا عبد الله افندى و ميرزا محمد باقر موسوى خوانسارى هردو نوشته‌اند كه او متمايل بتصوف بوده است چنان كه از كتاب لوامع الانوار او دريافته مىشود . مهمترين اثر او ترجمة الخواص در تفسير قرآنست به فارسى كه بتفسير زوارى نيز معروفست و او آن را در دو مجلد بسال 946 بپايان رسانيده است . نخستين جلد اين كتاب تا پايان سورهء كهف و دومين تا پايان قرآنست . اين تفسير بعد از تفسيرهايى مانند تفسير طبرى ( ترجمهء فارسى آن ) و تفسير ابو الفتوح رازى جزو تفسيرهاى مشروح و مشهور فارسيست . از اثرهاى ديگر اوست شرح

--> - * ايضاح المكنون فى الذيل على كشف الظنون ، اسمعيل پاشا ، استانبول 1945 ميلادى ، ستونهاى : 281 ، 413 ، 436 ، 459 ، 528 ، 549 ، 708 . * الذريعه ، شيخ آقا بزرگ تهرانى ، ج 4 ، ص 75 . * تاريخ نظم و نثر در ايران و در زبان فارسى ، سعيد نفيسى ، تهران 1344 شمسى ، ص 371 . * سبك‌شناسى ، مرحوم محمد تقى بهار ( ملك الشعراء ) ، ج 3 چاپ سوم 1349 ش ، ص 302 - 303 . * ريحانة الادب ، محمد على مدرس تبريزى ، 1326 - 1333 ش ، ج 2 ، ص 393 . * الكنى و الالقاب ، ج 2 ، ص 303 . * فهرست كتابخانهء مدرسهء عالى سپهسالار ، ج 1 ، ص 228 - 229 .