دنباله‌هاييست از تأليفات گرانبهاى ميرخواند و خواندمير . اين مؤلف بزرگ ثانوى قسمتى از دوران صفوى را درك كرد و چنان كه در بيان حالش گفته شد مدتى در هرات در ظلّ حمايت واليان دولت صفوى بسر برد و در سال 934 هجرى به قصد هند سفر كرد و در سال 935 به خدمت بابر رسيد و بعد ازو خدمت همايون پادشاه را اختيار كرد و بسال 942 بدرود حيات گفت و چون ذكر او پيش ازين گذشت « 1 » خواننده فهرست آثارش را ملاحظه خواهد كرد « 2 » . اندكى بعد از خواندمير و كتاب مشروحش در تاريخ عمومى ، كتابى در همين زمينه داريم بنام : تاريخ همايونى و معروف به تاريخ ابراهيمى از آغاز خلقت تا سال 956 ه و بنابر بعضى از نسخه‌هاى آن تا سال 957 ه ، كه بنام ناصر الدين همايون پادشاه ( 937 - 963 ه ) تأليف شده است . اسم مؤلف آن باختلاف ابراهيم و محمد ذكر شده و نظر به آنكه كتاب بنام تاريخ ابراهيمى شهرت دارد بايد وجه نخستين درست‌تر باشد . مؤلف مطالب خود را باختصار نسبى بيان كرده و علاوه بر تاريخ پيامبران و خاندان رسالت و خلفاى راشدين بذكر سلسله‌هاى ايرانى تا سلسله‌هاى چنگيزى و تيمورى پرداخته و از تيموريان تا ظهير الدين بابر و ناصر الدين همايون رسيده و باتوجه بعهد هريك از سلسله‌ها از بزرگان علم و ادب و عرفان نيز نام برده است . همچنانكه گفته‌ام

--> ( 1 ) - همين كتاب ، ج 4 ، ص 541 - 545 . ( 2 ) - دربارهء او بجز مراجعى كه پيش ازين ياد شده باز هم رجوع شود به : * تاريخ تذكره‌هاى فارسى ، آقاى گلچين معانى ، ج 2 ص 588 - 590 و ص 602 . * مقدمهء قانون همايونى بانگليسى بقلم محمد هدايت حسين چاپ جمعيت آسيايى بنگال در 1319 ش . * مقدمهء يك فصل از خلاصة الاخبار مربوط بذكر دار السلطنهء هرات و تراجم نود و هشت تن از مشايخ و سادات و عالمان و شاعران و خوشنويسان عهد سلطانحسين بايقرا ، از مرحوم سرور گويا اعتمادى ، كابل 1319 . * مقالهء « خواندمير مورخ هروى » از مرحوم عبد الحى حبيبى در مجلهء آريانا ، شمارهء 7 و 8 از دورهء بيست و چهارم ، سال 1345 شمسى .