ذبيح الله صفا

1317

تاريخ ادبيات در ايران ( فارسى )

بنام بوده و تا آن روزگار شعر بسيار داشته . در كتاب قصص الخاقانى داود قلى بيگ كه تأليف آن بسال 1073 بوده ، ازين شاعر چون مردى معاصر و زنده نام برده شده كه در تبريز بسر مىبرده و در منقبت امامان شعر مىسروده و مثنوييى در سه‌هزار بيت بنام « شاه‌راه نجات » داشته و غزلهايى باستقبال از حافظ مىساخته است . وفاتش بنابر آنچه از رباعى زيرين برمىآيد بسال 1093 ه اتفاق افتاد . اين رباعى بر ديوان او افزوده شده و در پايان نسخهء موزهء بريتانيا ديده مىشود : مجذوب از آن رفت به صد خوشحالى * در باغ نعيم بود جايش خالى تاريخ وفاتش از خرد پرسيدم * گفتا « آسود در بهشت عالى » ( - 1093 ) وى بسال 1063 يك بار ديوان خود را كه بيش از ده‌هزار بيت بود گرد آورد ولى معلوم نيست كه اين همهء سروده‌هايش باشد زيرا آنچه از شمارش بيتهاى همه اثرهاى منظومش برمىآيد ، عدد ابياتش ازين حد بسيار در مىگذرد . مجذوب غير از ديوان قصيده‌ها و غزلهايش كه خواهيم ديد مثنويهاى بزرگى مثل راه نجات ( سه‌هزار بيت ) و تأييدات ( هشت‌هزار بيت ) نيز دارد . مثنوى « تأييدات » [ كه نسخه‌يى از آن بشمارهء دفتر 14336 در كتابخانهء مجلس است ] بسال 1088 در بحر هزج مسدس اخرب مكفوف محذوف سروده و بدينگونه آغاز شده است : اى بر احديت تو بر حق * كونين دو عادل موثق و مشتمل است بر توحيد و حديثهاى مؤيد امامت و ستايش امامان دوازده‌گانه در هشت‌هزار بيت « 1 » . مثنوى « راه نجات » كه در بحر خفيف مخبون محذوفست در سه‌هزار بيت ساخته شده و آن را شاعر بسال 1066 بپايان برده است « 2 » ولى معلوم

--> ( 1 ) - فهرست كتابخانهء مجلس ، ج 3 ، ص 638 - 639 ؛ دانشمندان آذربايجان ، ص 326 . ( 2 ) - دانشمندان آذربايجان ص 326 .