ذبيح الله صفا

682

تاريخ ادبيات در ايران ( فارسى )

و دارايى مملكت فارس . . . بقاضى جهان مرجوع شد » « 1 » . وى مردى باتدبير و در ادب و در بسيارى از دانشهاى زمان توانا بود و در لطف انشاء و حسن خط و تهذيب عبارت و لطافت بيان شهرت داشت چنان كه طالبان فن انشاء منشورها و فرمانهاى او را دست بدست مىبردند . امين رازى نوشته است كه « . . . از آثار برّ او يكى اجراى نهر كربلاست كه ابو نصر حسن پادشاه ( اوزون حسن ) قرب ده‌هزار تومان صرف نموده و بدان موفق نگشت » « 2 » ميرزا شرف الدين يكى از دو پسر قاضى جهانست « 3 » كه در روز چهارشنبه 28 ربيع الثانى سال 912 ه در قزوين ولادت يافت « 4 » ، در جوانى مقدمات دانش و ادب را در زادگاه خود فراگرفت « 5 » و سپس بقول عبد النبى فخر الزمانى در مدتى « كه حكومت و دارايى مملكت فارس بوالد ماجدش قاضى جهان مرجوع شد بشيراز رفته » « 6 » نزد امير غياث الدين منصور دشتكى شيرازى دانشمند نام‌آور عهد ( م 948 ) « 7 » و خواجه جلال الدين محمود شيرازى شاگرد

--> ( 1 ) - تذكرهء ميخانه ص 151 . ( 2 ) - هفت اقليم ، ج 3 ص 169 . ( 3 ) - ديگرى مير عبد الباقى نام داشت . شخصى ديگر بنام قاضى روح الله قزوينى ( م 948 ) را هم نوشته‌اند كه برادر شرف الدين بود ( عالم‌آراى عباسى ، ص 171 ) ولى او برادر قاضى جهان بود ( هفت اقليم ، 3 ، 171 ) . ( 4 ) - اين تاريخ منقولست از ضبط مرحوم استاد سعيد نفيسى در تاريخ نظم و نثر در ايران ص 439 ، ولى در هفت اقليم ، ج 3 ، ص 170 ، صبح چهارشنبه هجدهم ربيع الآخر نهصد و دو ضبط شده است ، و اين ضبط محمد امين رازى درست به نظر نمىآيد زيرا چنان كه خواهيم ديد ميرزا شرف در سال 968 ه . ( بضبط روملو در احسن التواريخ ) در 56 سالگى درگذشت . پس تاريخ ولادتش همان سالست كه در متن آورده‌ام . ( 5 ) - بروايت فخر الزمانى استاد او در مقدمات « نظام الدين احمد قزوينى » بود « كه در جميع فنون و علوم نظير و شبيه نداشت » ( ميخانه ، ص 151 ) . ( 6 ) - تذكرهء ميخانه ، ص 151 . ( 7 ) - دربارهء او بنگريد به همين كتاب و همين جلد ، ص 299 - 304 .