ذبيح الله صفا

654

تاريخ ادبيات در ايران ( فارسى )

به چهار واسطه بمعين الدين على حسينى معروف بشاه قاسم انوار عارف و شاعر مشهور سدهء نهم ( م . 835 يا 837 ه ) « 1 » مىرسيد و مادرش از تبار شاه نعمة اللّه ولى كرمانى بود . نامش چنان كه ديده‌ايم جهانگير بود و عنوان « شاه » را بمناسبت سيادت و ارشاد داشت و هاشمى در عين آنكه نشان‌دهندهء نسب اوست تخلصش نيز بوده است . در بعضى از مأخذها او را « امير هاشمى » نوشته و با « مير هاشم شاه » فرزند مير محمد مؤمن عرشى ( م 1091 ) كه از تبار شاه نعمة الله ولى بود اشتباه كرده‌اند . اين مير هاشم شاه در 1703 ولادت يافته و در 1150 در دهلى كشته شده و همانست كه سلسلهء هاشمشاهى را كه شعبه‌يى از طريقت نعمة اللهى است به دو منسوب داشته‌اند « 2 » . آميختن شرح‌حال هاشمى و هاشم شاه تذكره‌نويسان را بتناقض‌گوييهايى واداشت كه شرح آن را خواهيد ديد و براى روشن كردن مقال بهتر آنست كه نخست سخن آنان را كه نزديكتر به زمان هاشمى بوده‌اند نقل كنيم زيرا آنان از چنين اشتباهى بر كنار بوده‌اند و مير هاشم شاه هنوز در عهد تأليف كتابهايشان بجهان نيامده بود . امين رازى در هفت اقليم ذيل شاعران كرمان گويد : « شاه جهانگير هاشمى . . .

--> - * روز روشن ، تهران 1343 ، ص 922 . * رياض العارفين ، تهران 1316 ، ص 265 . * مجمع الفصحا ، ج 2 ص 56 . * ريحانة الادب ، ج 4 ، ص 306 - 307 . * رياض الشعراء واله داغستانى ، خطى . * عرفات العاشقين ، تقى الدين اوحدى بليانى ، خطى . * كشف الظنون حاج خليفه ، چاپ دوم ستون 1722 . * تاريخ نظم و نثر در ايران و در زبان فارسى ، سعيد نفيسى ، ص 409 - 410 . ( 1 ) - دربارهء او بنگريد به همين كتاب ، ج 4 ، ص 252 - 264 . ( 2 ) - رياض العارفين ، ص 265 ، طرائق ، ص 42 از ج 3 .