ذبيح الله صفا

642

تاريخ ادبيات در ايران ( فارسى )

است كه تا چند سالى از سدهء دهم زنده و سرگرم كار بود . وى معروفست به « شيخ‌زادهء لاهيجى » به نسبت پدرش شيخ شمس الدين محمد لاهيجى متخلص باسيرى ( م 912 ه ) « 1 » مؤلف كتاب مفاتيح الاعجاز در شرح گلشن راز ، كه بعد از سيد محمد نوربخش در شيراز بساط ارشاد گسترده و پيشواى نوربخشيان آن ديار بوده و خانقاهى بنام « نوريه » داشته است . پسرش فدايى در شيراز ولادت يافت و همانجا تربيت شد و پس از پدر بر مسند ارشاد نشست و چون شاه اسمعيل بپدرش ارادت مىورزيد نزد آن پادشاه عزت و اعتبارى داشت و « اكثر اوقات با اركان دولت صاحبقران مغفور بتخصيص نجم ثانى زرگر مصاحب بود » « 2 » و يك بار از جانب شاه اسمعيل نزد محمد شيبانى خان ( شيبك خان ) ازبك بسفارت رفت و سپس طريق عزلت پيش گرفت و در شيراز بود تا درگذشت . وفات او را در سال 927 ه نوشته‌اند و اينكه در بعضى مأخذها مانند « روز روشن » و نتايج الافكار سال 977 ( سبع و سبعين و تسعمائه ) ذكر شده نادرست به نظر مىآيد . وى شعر را بهتر از پدر و بشيوهء قديم مىساخت ، سام ميرزا در مورد سخنوريش گويد « در

--> - * تحفهء سامى ، تهران 1314 ، ص 67 . * هفت اقليم ، تهران ج 3 ، ص 141 - 142 . * آتشكده ، تهران بتصحيح آقاى دكتر سادات ناصرى ، ص 841 - 842 . * تاريخ نظم و نثر در ايران و در زبان فارسى ، سعيد نفيسى ، تهران 1344 ، ص 322 . * نتايج الافكار ، محمد قدرت الله گوپاموى هندى ، بمبئى 1336 ، ص 532 . * روز روشن ، مولوى محمد مظفر حسين صبا ، تهران 1343 ، ص 609 - 610 . * رياض الشعرا ، على قلى خان واله داغستانى ، نسخهء خطى . * رياض العارفين ، تهران 1316 ، ص 390 . * عرفات العاشقين ، تقى الدين اوحدى ، خطى . * صحف ابراهيم ، على ابراهيم خان خليل ، خطى . ( 1 ) - دربارهء او بنگريد به همين كتاب ، ج 4 ص 455 و 529 - 531 . ( 2 ) - تحفهء سامى ، ص 67 .