كه به مردى و مردانگى بدرجات عالى رسيده‌اند ، 6 ) در باب شعرا ، 7 ) در شرح حال اغنيا و ترغيب بجود و سخا ، 8 ) در شرح حال فقرا ، 9 ) در شرح حال عاشقان ، 10 ) در شرح حال جوانان . اين منظومه در دوم ربيع الاول سال 961 بپايان رسيد : به روزى كه فردوس من شد درست * دوم روز بود از ربيع نخست نوشتم بامداد مشكين مداد * مرين خاتمه بر ورق با مراد چو گسترد كلكم ظلال جلال * فلك يافت تاريخ نظمم « ظلال » ( - 961 ) « 1 » و اما خمسه‌هاى عبدى بيك كه بگفتهء سام ميرزا ، شاعر هم از عهد جوانى و پس از سرودن جام جمشيد بدانها پرداخته ، يقينا دو خمسهء نخستين اوست كه هنگام سرودن صحيفهء لا ريب ( پيش از 968 ه ) دو تاى آن يعنى « جوهر فرد » و « دفتر درد » را نظم كرده بود . دو خمسهء نخستين عبدى چنين بود : 1 ) در برابر مخزن الاسرار نظامى دو مثنوى بنام مظهر اسرار ، جوهر فرد 2 ) در برابر خسرو و شيرين نظامى دو منظومه دفتر درد ، جام جمشيدى 3 ) در برابر ليلى و مجنون نظامى ليلى و مجنون ، خزائن الملوك 4 ) در برابر هفت گنبد نظامى هفت اختر ، انوار تجلى 5 ) در برابر اسكندرنامهء نظامى آيين سكندرى ، فردوس العارفين . عبدى بيگ در سفر خود بگرجستان ( 961 ه ) خمسهء ديگرى كه سومين خمسهء اوست بپايان رسانيد بدينگونه : 1 ) روضة الصفات 2 ) دوحة الازهار 3 ) جنة الاثمار 4 ) زينة الاوراق 5 ) صحيفة الاخلاص « 2 » .

--> ( 1 ) - دربارهء بوستان خيال بنگريد به ضميمهء نسخه‌هاى خطى فارسى در موزهء بريتانيا ، ص 195 - 196 ؛ و بفهرست نسخه‌هاى خطى فارسى در كتابخانهء ملى پاريس ، بلوشه ، ج 3 ، ص 351 . ( 2 ) - ازين منظومه‌ها روضة الصفات ( 1 و 2 ) در مسكو بسال 1974 بهمت آقاى رحيموف باضافهء دوحة الازهار ( مسكو 1974 ) و مجنون و ليلى ( مسكو 1966 ) چاپ شده و ايشان سرگرم چاپ ديگر اثرهاى اين شاعرند .