ذبيح الله صفا

1291

تاريخ ادبيات در ايران ( فارسى )

50 - ضياء برنى ضياء الدين بن مؤيد الملك رجب برنى مورخ و نويسندهء معروف هندوستانست كه بسال 684 ولادت يافت و از ابتداى جوانى بميل و علاقهء پدرش كه از دودمانى بزرگ بود دست ارادت بسلطان المشايخ نظام الدّين اولياء داد و در خدمت او مقام و مرتبتى تمام يافت « 1 » و در سايهء همين صوفى عاليقدر بود كه با امير خسرو دهلوى و امير حسن دهلوى دو شاعر بلندمرتبهء هندوستان آشنايى حاصل كرد و غالبا در مجالس انس ايشان حضور داشت تا در سنين كهولت بدربار سلاطين دهلى راه جست و از حواشى و نزديكان سلطان محمد بن تغلق ( 725 - 752 ه . ) در اواخر عهد او گرديد « 2 » و بعد از مرگ آن پادشاه در خدمت جانشين او جلال الدين فيروز شاه ( 752 - 790 ه . ) باقى ماند « 3 » و از عنايات آن دو پادشاه بمال و مكنت بسيار رسيد ليكن بنابر توضيح سيد محمد بن مبارك علوى « چون عمر او بهفتاد و اند سال كشيد از دولت سلطنت فيروز شاه بالتماس ما يحتاج او كه به دو رسيد گوشه گرفت » و هرچه داشت ايثار نمود چنان كه « وقت نقل دانگ و درم با خود نداشت بلكه جامه‌هاى تن نيز بداد » « 4 » . وى مسلما تا 758 كه سال اتمام تاريخ فيروز شاهى است زنده بود و پس از آن « فتوحات فيروز شاهى » را نوشت و بعد از آن ديرى نماند . چنان كه از عبارت سيد محمد بن مبارك العلوى مستفاد مىشود ضياء برنى تأليفات خود را همه بعد از هفتاد و اند سالگى يعنى بعد از ترك خدمات دربارى انشاء كرد . تأليفاتى

--> ( 1 ) - سير الاولياء ، چاپ هند ص 313 . ( 2 ) - تاريخ فرشته ج 1 ص 257 . ( 3 ) - ايضا ص 271 . ( 4 ) - سير الاولياء ص 313 .