ذبيح الله صفا

1269

تاريخ ادبيات در ايران ( فارسى )

و محبّت 5 ) در وعظ و نصيحت 6 ) در فضل و رحمت 7 ) در فوايد متفرقه - هريك از اين ابواب همراه با حكايات كوتاهيست كه نويسنده بشيوهء سعدى در آنها نثر و نظم را درهم آميخته و همان شيوهء شيخ را در انشاء به كار برده و اگرچه قوّت گفتار و قدرت سعدى را در ايجاز و مهارت او را در ايراد كلام منسجم فصيح ندارد ولى تا ميزانى توانسته است آثار قدم آن استاد توانا را در طريق دشوار انشاء بيابد و توفيقى در پيروى از آن شناساى راه حاصل كند . سخن معين الدين در غالب موارد اين كتاب سهل و روان و بندرت آميخته با بعض لغات دشوار عربيست . غير از ابيات و قطعات كوتاه فارسى گاه نيز ابيات عربى در كتاب آمده و بتناسب ابواب مسائل اجتماعى يا اخلاقى و عرفانى در مطاوى كلام ذكر شده و بعضى نكات تاريخى نيز در آن مندرج گرديده است . قسمتى از اين كتاب در هندوستان بطبع سنگى چاپ شده است . دولتشاه مىگويد « 1 » كه مشايخ بحر آباد كتاب نگارستان را پيشكش الغ بيك گوركان كردند ، بوقتى كه سلطان مشار اليه در محل يورش عراق به زيارت اكابر بحر آباد آمده بود ، و پادشاه فرمود تا كتّاب آن كتاب را نوشتند بخوبترين خطّى و تكلّفى ، و دائما آن كتاب را مطالعه فرمودى و پسنديده داشتى و آن كتاب در ماوراء النّهر شهرتى عظيم يافته ، امّا در خراسان كم بدست مىآيد و الحقّ نسخه‌يى مستعدّانه است » . معين الدين جوينى كتاب ديگرى دارد بنام احسن القصص كه در شرح سورهء يوسف و داستان يوسف و زليخا نوشته است . 40 - شبانكارى محمد بن على بن محمّد بن حسين بن ابى بكر الشّبانكارى « 2 » شاعر و مورّخ قرن هشتم هجرى و از مدّاحان خواجه غياث الدين محمد بن رشيد الدين فضل اللّه است . ولادتش در حدود

--> ( 1 ) - تذكرة الشعرا چاپ تهران ص 380 ( 2 ) - اين سلسله نسب منقول است از كشف الظنون حاج خليفه ستون 1598