ذبيح الله صفا

1232

تاريخ ادبيات در ايران ( فارسى )

و بعد از قتل خواجه بنام خود منتشر ساخته ، مدّعى شد كه همهء جامع التّواريخ ازوست و خواجه كار او را دزديده است ( ! ) و مقصود خود را بدين عبارت آورده كه : « دستور ايران خواجه رشيد الدين كتاب جامع التواريخ كه تأليف و تصنيف اين بيچاره بود بدست جهودان مردود بر رأى پادشاه عرضه كرد » و به همين سبب هم با ايجاد تغييراتى در جامع التواريخ كتاب تازه‌يى بنام « زبدة التواريخ » ترتيب داد . از آثار ابو القاسم كاشانيست : 1 ) زبدة التواريخ مزبور كه نسخى از آن موجود است و وقايع مذكور در آن بسال 700 هجرى ختم مىشود . 2 ) تاريخ اولجايتو كه در سال 718 يا قريب به آن تأليف و در تهران بتصحيح مهين همبلى بسال 1348 طبع شده . 3 ) عرايس الجواهر و نفايس الاطايب كه تأليفى است دربارهء شناخت احجار و املاح و خوشبويه‌ها كه مؤلّف آن را بسال 700 حليهء تأليف بخشيد . اين كتاب بهمت آقاى ايرج افشار در تهران بسال 1345 طبع شد . 25 - علاء منجّم على شاه ابن شمس الدين محمّد بن قاسم درغانى خوارزمى بخارى معروف به « علاء منجّم » يا « علاء بخارى منجّم » از منجّمان و مؤلّفان قرن هفتم هجريست . اصل او از خوارزم بود و پدرش كه چهاردهمين نسل مضراب جهانگير خوارزمى از ياران ابو مسلم خراسانى است بشغل استيفاء آشنايى و اشتغال داشت و در عهد مغول به كار تجارت سرگرم و دائم در سفر بود . مادرش از بازماندگان خاندان سامانى بود كه چنان كه از گفتار علاء برمىآيد هنوز در قرن هفتم نام و نشانى داشتند . وى در ضمن احوال خود مىگويد كه مصادف با واقعهء « تارابى » « 1 » دوازده ساله بود و چون واقعهء تارابى در سال 636 رخ داده بود پس

--> ( 1 ) - مقصود « محمود صانع غربال » است كه مردى بود از سه فرسنگى بخارا ، از ديه تاراب -