صوفيهء ايران در قرن هفتم هجريست . وى در ابتداى جوانى از ترمد به بلخ افتاد و در شمار پيروان بهاء الدين محمد بلخى معروف به بهاء ولد « 1 » پدر مولانا جلال الدين مشهور به - « مولوى » درآمد و چنان در طىّ مراحل سلوك موفق بود كه بقول افلاكى دورهء رياضتهاى خويش را چهل روزه بپايان برد . فريدون سپهسالار گويد « 2 » كه بهاء ولد او را به « اتابكى » يعنى لالايى « خداوندگار » يعنى مولوى گماشت و چنان كه مىدانيم و در ذكر احوال بهاء ولد و پسرش جلال الدين محمد ديده‌ايم ، بهاء ولد با خاندان خود در حدود سال 609 يا 610 از بلخ برسم مهاجرت بيرون رفت ولى گويا درين هنگام برهان الدين محقّق از بلخ خارج شده و بقول افلاكى به ترمد معاودت كرده بود و مدتها بعد يعنى پس از وفات بهاء ولد ( سال 628 ه . ) بقونيه رفت و در گزارد حقّ استاد بتربيت پسرش جلال الدين محمّد همت گماشت و او را در حجر تربيت و ارشاد گرفت و در تكميل علوم شرعيه و ادبيه ترغيب به سفر حلب و دمشق كرد و بعد از آنكه او در سال 637 بقونيه بازگشت برهان الدّين محقق دوباره در كار تربيت او ايستاد و برياضت و مجاهدتش برانگيخت ؛ و گويا سخن فريدون بن احمد سپهسالار در اينكه برهان الدين محقق مولوى را بعد از كسب

--> - از صفحهء پيش * رسالهء فريدون بن احمد سپهسالار چاپ تهران ، 1325 ، ص 119 - 122 * رساله در تحقيق احوال و زندگانى مولانا جلال الدين محمد مشهور بمولوى ، مرحوم بديع الزمان فروزانفر ، تهران 1315 ص 38 - 41 * مثنوى ولدى يا ولدنامه چاپ تهران . * نفحات الانس جامى چاپ تهران ، ص 458 - 459 * معارف برهان الدين محقق بتصحيح مرحوم مغفور بديع الزمان فروزانفر ، تهران 1339 و مقدمهء آن . - و مراجع ديگر ( 1 ) - دربارهء او رجوع شود به همين كتاب ، جلد دوم ، چاپ چهارم ، ص 1019 - 1022 ( 2 ) - رسالهء فريدون سپهسالار ص 119