ذبيح الله صفا
1093
تاريخ ادبيات در ايران ( فارسى )
65 - عربشاه عماد الدين عربشاه يزدى از دانشمندان و شاعران قرن هشتم هجرى است كه از احوال او اطلاع كافى در دست نيست ، همينقدر مىدانيم كه او معاصر بوده است با شاه يحيى پسر مظفّر بن امير مبارز الدين محمد بن مظفر . پدر اين شاه يحيى يعنى شاه مظفر بسال 754 هنگامىكه پدرش امير مبارز الدين شيراز را در محاصره داشت درگذشت و از او دو دختر و چهار پسر كه يكى از آنان شاه يحيى بود ، بازماندند . شاه يحيى مورد لطف نياى خود و در جنگها با او همراه بود و در عهد سلطنت شاه شجاع ( 760 - 786 ه . ) بعد از چندى حبس بحكومت يزد تعيين شد و باوجود اختلافاتى كه دائما ميان شاه شجاع و برادران و برادر زادگان برقرار بود ، شاه يحيى در قسمت بزرگى از سالهاى سلطنت شاه شجاع حكومت يزد را در اختيار داشت و بعد از فوت شاه شجاع در سال 786 وارد كشاكشهاى جديد خاندان مظفّرى گرديد و در عهد غلبهء امير تيمور مدتى در گيرودارهاى مظفريان روزگار مىگذرانيد تا در سال 795 با دو پسر خود سلطان جهانگير و سلطان محمّد و همهء مظفريان ديگر بفرمان امير تيمور كشته شد . عماد الدّين عربشاه با اين شاه يحيى ارتباط داشته و او و دو پسرش را در مقدمهء منظومهء مونس العشّاق كه به زودى معرفى مىكنم ، در دورانى كه هنوز پنج سال از حيات شاه شجاع باقى بود ، يعنى در عهد حكومت شاه يحيى بر يزد ، ستوده است . منظومهء مونس العشّاق عماد الدّين عربشاه در حدود يكهزار بيت است بر وزن ليلى و مجنون نظامى كه عربشاه بنام « شاه يحيى بن مظفّر بن محمد » ساخته است . اين منظومه نقلى است از رسالهء فارسى شيخ شهاب الدين عمر سهروردى معروف به « مقتول »