ذبيح الله صفا

937

تاريخ ادبيات در ايران ( فارسى )

هرات ولادت يافت و پس از طى دوران شباب به خدمت خواجه غياث الدين محمد وزير درآمد و مقبول خدمت و بركشيدهء حضرت او گشت و شهرت خود را در شاعرى از آنجا شروع كرد . تاريخ ورود ركن به خدمت غياث الدين معلوم نيست ولى بعلّت تعدّد قصايدى كه در مدح او دارد معلوم مىشود كه ديرگاهى در ظلّ عنايت آن وزير بسر مىبرده است و بدين تقدير ميبايست آشنايى ركن با غياث الدين محمد پيش از سال 736 يعنى قبل از زوال دولت سلطان ابو سعيد بهادر خان بوده باشد و نه آنچنانكه تذكره‌نويسان پنداشته‌اند در دورهء كوتاه سلطنت ارپاخان ( ارپاگاون ) كه از 13 ربيع الثانى تا چهارم شوال سال 736 بصوابديد خواجه غياث الدين سلطنت يافته و سپس بدست طرفداران موسى خان ( كه او نيز سلطنت كوتاه چند ماهه‌يى در سال 736 داشت ) با وزير خود غياث الدين بقتل رسيد ؛ و مسلّم است كه در يك دورهء پنج ماهه سرودن بيست و چهار پنج قصيده در مدح يكى از رجال هم خلاف عادت شاعران مدّاح بود و هم اين همه فرصت جشن و بار و قصيده‌خوانى در آن مدت براى كسى حاصل نمىشد خاصه در دورهء پنج ماههء مذكور كه دورهء هرج و مرج و عدم ثبات اوضاع و كشاكش رجال دربار ايلخانى با يكديگر بود . هنگامىكه ركن به خدمت غياث الدين وزير مىپيوست هنوز جوان بود و مرتبت او را در شعر كسى جز خود او نمىشناخت و با تهيدستى و فقر بسر مىبرد و از وزير تقاضاى تربيت و انعام مينمود و آن وزير ادب دوست او را از تنگدستى نجات داد و مرتبهء بزرگ به دو بخشيد « 1 » و ركن صاين تا پايان حيات آن وزير در خدمت او بسر مىبرده و بعد از قتل او كه در رمضان سال 736 اتفاق افتاده بود ، قطعهء مؤثرى در تأسف برآن واقعه سرود « 2 » . باتوجه به آنچه گذشت اكتفاء تذكره‌نويسان بذكر اينكه ظهور و شهرت ركن

--> ( 1 ) - رجوع كنيد بديوان ركن صاين چاپ پتنه ، 1959 ميلادى بتصحيح آقاى پرفسور سيد حسن قصايد صفحات 64 - 67 و 3 - 5 و 15 - 16 و 24 - 27 و 44 - 46 و جز آنها . ( 2 ) - رجوع كنيد بقطعهء موثر ركن در ديوان او ص 240 .